Jump to content

Kalila et Dimna

E Vicipaedia
Versio Persica quaedam, 1429

Kalila et Dimna (Arabice كليلة و دمنة ‚ Kalīlah wa Dimnah) est versio Arabica narrationum, quarum origo a tempore Sassanidarum (Persia, saec. 2 a.C.n. - saec. 6 p.C.n.) repetit quaeque Sanscritice nomine Pañcatantra traditae sunt.

Pañc linguis Indoiranicis sonat "quinque" et tantra "textura". Hoc corpus apologorum, fabellarum puerilium et narrationum in cultura Indoiranica ad aulicos educandos in usu erat, praesertim cum Pañcatantra etiam „quinque sensus“ vel „quinque Musae“ significare potest.

Saeculo sexto Burzoe verba Sanscritica in linguam Persicam mediam vertit. Ibn al Muqaffa saeculo octavo versionem Arabicam confecit. Anno 1251 Alphonsus X, tum nondum rex, narrationes in linguam Castellanam antiquam fieri iussit.In regionibus hodiernae Afganiae opus oratione asctricta saepe panǧ ketāb sive Pandsch Ketab („quinque libri“) et raro Kalīla wa Dimna appellatur. Auxilio horum "librorum" liberi in scholis familiisque magna delectatione facultatem legendi ac scribendi didicerunt.

Liber Kalilae et Dimnae metro solutus interdum in plus quam sexaginta linguas versus ad litteras totius mundi pertinet. Sunt multae editiones, quae inter se differunt. Etiam Rudaki, qui primus linguae Persicae poeta maximi momenti habetur, versionem valde laudatam confecit, cuius tamen nihil nisi fragmenta exstant.

Versiones antiquiores Europaeae

[recensere | fontem recensere]
  • Symeonis Sethi versio Graeca, saeculo fere XI facta, titulo Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης (Stephanites et Ichnelates): textus Graecus cum versione Latina a Sebastiano Gottofrido Starkio edita anno 1697
  • Iohannes de Capua, iudaeus conversus, floruit annis 1262/1278 Romae. transtulit versionem hebraicam operis «Kalilah et Dimnah» in linguam latinam. Versio annis 1480, 1884, 1889 divulgata est
  • "Liber Kalilae et Dimnae", ab Alphonso Hilka editus, fuit versio Latina ab auctore ignoto fortasse circa annum 1270 facta e versione Graeca Symeonis Sethi.

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
Editiones versionum antiquarum
  • Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae, alias Parabolae Antiquorum Sapientum. In Germania ca. 1480 edita (editio princeps versionis Latinae) (Latine)
  • J. Derenbourg, ed., Iohannis de Capua Directorium humanae vitae alias Parabolae antiquorum sapientum. Version latine du livre «Kalilah et Dimnah» ed. Parisiis 1889 (Latine)
  • Alfons Hilka, "Liber Kalilae et Dimnae: eine lateinische Übersetzung der griechischen Version des Kalila-Buchs" in: Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters (Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse, Neue Folge XXI/3. Berolini: Weidmannsche Buchhandlung, 1928) pp. 69-155 (Latine)
  • Johannes Niehoff-Panagiotidis, Übersetzung und Rezeption. Die byzantinisch-neugriechischen und altspanischen Versionen von 'Kalîla wa Dimna'. Aquis Mattiacis: Reichert, 2003 (Serta Graeca, 18) (Graece, Hispanice)
  • V. Puntoni, ed., Iohannis de Capua Directorium Humanae Vitae alias Parabolae Antiquorum Sapientum. Pisa: Nistria, 1884 (Latine).
  • L.-O. Sjöberg, Stephanites und Ichnelates: Überlieferungsgeschichte und Text. Upsalae, 1962 (Studia Graeca Upsaliensia, 2) (Graece)
  • Sebastianus Gottofridus Starkius, interpr., Specimen sapientiae Indorum veterum: Στεφανίτης καὶ Ἰχνηλάτης. Berolini: Rüdiger, 1697 (editio princeps versionis Graecae) (Graece, Latine) (Textus apud Google Books)
Eruditio
  • Manuela Anton, "Stephanites and Ichnelates in the Greek and Slavic literatures: a critical bibliography study" in Synthesis [Bucarestae] vol. 34/35 (2008) pp. 49–53
  • Hugo O. Bizzarri, "L’image enchâssée dans le Calila e Dimnas" in Marion Uhlig, Yasmina Foehr-Janssens, edd., D’Orient en Occident (Tornaci: Brepols, 2014) pp. 309-328
  • Aboubakr Chraïbi, "De Kalîla et Dimna à la Disciplina clericalis ou de Borzouyeh à Pierre Alphonse" in Marion Uhlig, Yasmina Foehr-Janssens, edd., D’Orient en Occident (Tornaci: Brepols, 2014) pp. 41-66
  • H. Condylis-Bassoukos, Stéphanitès kai Ichnélatès, traduction grecque (XIe siècle) du livre Kalīla wa-Dimna d’Ibn al-Muqaffa‛ (VIIIe siècle). Étude lexicologique et littéraire. Lovanii, 1997
  • Charles Homer Haskins, Studies in the history of mediaeval science (Cambridge Massachusettensium: Harvard University Press, 1924) pp. 175-176
  • Nancy Freeman Regalado, "Le Kalila et Dimna de Paris, BnF, MS fonds latin 8504 (1313): Raymond de Béziers enseigne la fable orientale aux princes français" in Marion Uhlig, Yasmina Foehr-Janssens, edd., D’Orient en Occident (Tornaci: Brepols, 2014) pp. 283-308
  • Elena Sternai Saraceno, "Kalila et Dimna à Constantinople et dans l’Italie de la Renaissance: la traduction du Stephanites et Ichnelates grec et les autres adaptations" in Marion Uhlig, Yasmina Foehr-Janssens, edd., D’Orient en Occident (Tornaci: Brepols, 2014) pp. 393-407

Nexus externi

[recensere | fontem recensere]
Vicimedia Communia plura habent quae ad Kalilam et Dimnam spectant.
Receptum de "https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalila_et_Dimna&oldid=3962271"