Roman numeral 10000 CC DD.svg

Ioannes Stuart Mill

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Wikidata-logo.svg Ioannes Stuart Mill
Res apud Vicidata repertae:
Ioannes Stuart Mill: imago
Ioannes Stuart Mill: subscriptio
Nativitas: 20 Maii 1806; Islington
Obitus: 8 Maii 1873; Avennio
Patria: Britanniarum Regnum

Iohannes Stuart Mill, Londinii natus die 20 Maii 1806, Avennione mortuus die 8 Maii 1873, fuit philosophus et oeconomicus Anglicus, qui utilitarismum Benthamianum excoluit et auxit. Operibus suis liberalismo oeconomico et reformationi sociali multum contulit. Permultos scripsit libros, quorum gravissimi sunt System of Logic (1843), On Liberty (1859), Utilitarianism (1861).[1]

De vita[recensere | fontem recensere]

John Stuart Mill ex Harriet Barrow et Iacobo Mill natus est Londinii in suburbio septentrionali Pentonville die 20 Ianuarii anno 1806. Pater eius, in philosophia et oeconomica aliisque studiis apud Universitatem Edinburgensem eruditus, anno 1802 Londinium migraverat, ubi paucis annis post cum Jeremia Bentham, utilitarismi auctore sexagenario, amicitiam iunxit circuloque radicalistarum philosophorum intererat. Filium suum Johannem volebat ad tantam ingenii vim acuere, qua doctrina utilitaria, nec non imperium radicalistarum, ad effectum adduci posset. Quod propositum pater quanta tenacitate habuerit, Johannes Mill in autobiographia sua (1873) diserte refert. Tres enim annos natus patre duce linguam Graecam discere coepit; Aesopo, Xenophonte, Herodoto perlectis alios quoque auctores Atticos degustavit, et quidem sine lexico, nam lexico Graeco-Latino uti nequivit, quod nondum Latine callebat. Octo annos natus linguam Latinam discere coepit, praetereaque algebrae geometriaeque Euclideae nec non Scoticis et Anglicis rerum scriptoribus studebat. Diceres puerum praecocem fuisse. Fortasse sic, sed etiam puer mirabilis a patre destinatus, qui a liberis aequalibus, fratribus exceptis, seclusus vivebat.

James Mill, pater Johannis Mill

Duodecim annos natus studiis logicis et arithmeticis operam dare coepit. Etiam Adamo Smith et Davide Ricardo ac patre suo usus auctoribus oeconomiam politicam didicit. Praeterea oblectatio ei erat, ut tractatus scientificos legeret et digereret in usum patris, qui de oeconomia Ricardiana librum scribebat. Anno 1820 quattuordecim annos natus in Franciam profectus est, ut apud Samuelem Bentham patruum eiusque familiam in Restancleriis habitaret. Anno post domum reversus patre exactore in opera maiora philosophica, psychologica et politica incumbere coepit. Praeterea fratres iuniores docere debebat.[2]

Mill his temporibus studiose opera Benthamii legebat, cui etiam Rationale of Judicial Evidence scribenti editor adstitit. Fide utiliaria opinionibusque radicalistarum imbutus iuvenis viginti annorum aliquot menses de vita sua tristis et sollicitus erat.[3] Qua ex animi difficultate poetis romanticis legendis paulatim se expedivit. Primum poesi Wordsworthiana se delectavit, brevi autem ad Colerigde Carlyle et Goethe animum adplicuit. Ita nova parte indolis suae reperta auctoritatem et pondus litterarum vicissimque necessitatem reformationis socialis proferebat. Illuxerat enim apud eum, philosophiam illuminismi, qua educatus esset, unam tantum partem veritatis esse.[4] Qui novus eclectismus eum ad ferax cum Francisco Guizot, Augusto Comte, Alexi de Tocqueville aliisque certamen adduxit.

Harriet Taylor

Anno 1830 in convivio quodam Mill, homo severus parumque facetus apud multos habitus, in pulcherrimam incidit feminam, quam statim amare coepit. Nisi quattuor annis ante alteri viro nupsisset haec femina urbanissima, Harriet Taylor appellata, Mill sane summam sibi felicitatem contigisse credidisset. Utique, cum verbis inter se faciendis lucubrationibusque vespertinis magnopere delectarentur, amicitiam consuetudinemque continuaverunt. John Taylor, maritus Harriettae, pharmacocopola in usu cotidiano versatus sed a philosophando aversus,[5] certe huius rei novitate stupebat. Deinde anno 1833 Harriet Taylor a marito suo semigravit, cum filia sua Helena domum propriam habitatura, venia et sumptu mariti. Multi de amicitia Iohannis Mill et Harriettae Taylor etiamnum sciscitantur. Ut in amore Platonico, ut vulgo creditur, adquieverunt vir et femina nondum 30 annorum! Si ita factum sit, oportet bona ratione confirmare. Rationem non plane incredibilem protulit Jo Ellen Jacobs (2002), quae ex indiciis circumstantibus conclusit Harriettam, cum filià gravida esset, a marito syphilide infectam valetudine nimis incommoda fuisse. Sed utcumque se habent ista, haec ordinatio insolita paene viginti annos valebat, donec anno 1849 John Taylor mortuus est. Deinde anno 1851 John et Harriet, conlucubratores optimi, inter se matrimonio coniuncti sunt.[6] Mill de vita sua narrans laudat et effert Harriettam, quod maximo opere ad libros conficiendos contulerit.[7] Praesertim in edendis his libris, The Principles of Political Economy (1848) et On Liberty (1859), adfuit.

Mense Septembri anno 1858 Societas Indiae Orientalis, cuius in operis Mill paene triginta quinque annos fuerat, dissoluta est lege Government of India Act 1858.[8] Munere vacans liberalibus stipendii pensionibus vivebat.[9] Itaque paulo post Montem Pessulanum profecti sunt John et Harriet. Matrimonium per septem tantum annos continuata est, nam cum iter facerent, Harriet Taylor Mill Avennione oedemate pulmonum corrupta interiit.[10] Mill domum parvum emit non procul a sepulcreto, quo corpus Harriettae conditum est. Avennione consedit, ubi reliquum vitae cursum degeret.

John Mill et Helen Taylor

Anno 1865 parlamentarius factionis liberalis electus est. In Domo Communium pro causis invisis sed necessariis, sicut suffragio mulierum, propugnabat. Alias quoque reformationes sociales et res insolitas, sicut collegium opificum et agrarias societates cooperativas, suadebat. Iterum electus non est.[11]

Ultimos annos in tranquillitate vixit. Non solum autobiographiae operam dabat, sed etiam nondum perfecta elaborabat scripta ad religionem pertinentia, quae post scriptoris mortem in libro Three Essays on Religion ab Helena Taylor, filia Harriettae Taylor, divulgata sunt.[12] Quaesitor religionis per totam vitam erat.[13] Anno 1872 mense Maio partes compatris Bertrandi Russell, philosophi futuri, egit. Anno post, die 8 Maii[14] anno 1873, erysipelate confectus mortuus est. Ultimam requietem iuxta Harriettam habet.[15]


Opera selecta[recensere | fontem recensere]

Mill circa 1870.
  • 1843: A System of Logic
  • 1844: Essays on Some Unsettled Questions of Political Economy
  • 1848: The Principles of Political Economy: with some of their applications to social philosophy
  • 1859: A Few Words on Non-intervention
  • 1859: On Liberty
  • 1861: Considerations on Representative Government
  • 1863: Utilitarianism
  • 1865: An Examination of Sir William Hamilton's Philosophy
  • 1865: Auguste Comte and Positivism
  • 1868: England and Ireland
  • 1869: The Subjection of Women
  • 1873: Autobiography
  • 1874: Three Essays on Religion (edidit Helen Taylor)

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Macleod 2016.
  2. Reeves 2007: 11–27.
  3. Autobiography 1873: 139. Capaldi 2004: cap. 3.
  4. Autobiography 1873: 169.
  5. Cf. Autobiography 1873: 185.
  6. Hayek 1961; Kinzer 2007: 77-111; Narewski 2008.
  7. Autobiography, 188-189, 245-246, 251-253.
  8. Zastoupil 1994.
  9. Autobiography 1873: 249.
  10. Miller 2010: 10.
  11. Kinzer & Robson & Robson, 1992.
  12. Helen Taylor etiam autobiographiam Millii edidit.
  13. Autobiography 1873: 41; Matz 2000; Miller 2010: 12-13.
  14. Stack 2011.
  15. Capaldi 2004: 356; Reeves 2007: cap. 15.

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Boss, Gilbert, 1990. John Stuart Mill. Induction et utilité. Presses Universitaires de France.
  • Capaldi, Nicholas, 2004. John Stuart Mill: a Biography. Cambridge University Press.
  • Carlisle, Janice. 1991. John Stuart Mill and the Writing of Character. University of Georgia Press.
  • Gaulke, Jürgen, 1996. John Stuart Mill. Rowohlt.
  • Halévy, Élie, 1904. Le radicalisme philosophique. Presses Universitaires de France, 1995.
  • Hamburger, Joseph, 1965. Intellectuals in Politics: John Stuart Mill and the Philosophical Radicals. Portu Novo: Yale University Press.
  • Hayek, F. A., 1951. John Stuart Mill and Harriet Taylor: Their Frienship and Subsequent Marriage. Routledge and Kegan Paul. [= Pars prima apud Peart, ed. 2014]
  • Heydt, Colin, sine anno. John Stuart Mill (1806—1873). Internet Encyclopedia of Philosophy.
  • Hollander, Samuel, 1985. The Economics of John Stuart Mill, I-II. Toronti: Univerity of Toronto Press & Blackwell.
  • Höntzsch, Frauke, 2010. Individuelle Freiheit zum Wohle Aller. Die soziale Dimension des Freiheitsbegriffs im Werk des John Stuart Mill. VS Verlag.
  • Jacobs, Jo Ellen, 2002. The Voice of Harriet Taylor Mill. Indiana University Press.
  • Kamm, J., 1977. John Stuart Mill in Love. Gordon and Cremonesi.
  • Kinzer, Bruce, 2007. J.S. Mill Revisited. Biographical and Political Explorations. Palgrave Macmillan.
  • Kinzer, Bruce & A.P. Robson & J.M. Robson, 1992. A Moralist In and Out of Parliament: John Stuart Mill at Westminster, 1865–1868. Toronto University Press.
  • Künzel, Dominique & Michael Schefczyk, 2009. John Stuart Mill zur Einführung. Junius.
  • Levin, Michael, 2004. J.S. Mill on Civilization and Barbarism. Routledge.
  • Loizides, A., 2013. John Stuart Mill’s Platonic Heritage: Happiness Through Character. Lexington Books.
  • Macleod, Christopher, 2016. John Stuart Mill. The Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  • Mandelbaum, M., 1971. History, Man and Reason. Johns Hopkins University Press.
  • Matz, Lou, 2000. The Utility of Religious Illusion: A Critique of J.S. Mill’s Religion of Humanity. Utilitas 12: 137-154.
  • Miller, Dale E., 2010. J.S. Mill. Moral, Social, and Political Thought. Polity Press.
  • Miller, Dale E., 2015. Harriet Taylor Mill. The Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  • Narewski, Ringo, 2008. John Stuart Mill und Harriet Taylor Mill. VS Verlag.
  • Nussbaum, Martha C., 2004. Mill between Aristotle & Bentham. Daedalus 133.2: 60–68.
  • Packe, Michael, 1954. The Life of John Stuart Mill. Macmillan Company.
  • Peart, Sandra J., ed. 2014. Hayek on Mill. The Mill-Taylor Friendship and Related Writings. University of Chicago Press. [The Collected Works of F. A. Hayek, 16]
  • Reeves, Richard, 2007. John Stuart Mill: Victorian Firebrand. Atlantic Books.
  • Rinderle, Peter, 2000. John Stuart Mill. Beck.
  • Robson, John M., 1968. The Improvement of Mankind: The Social and Political Thought of John Stuart Mill. Toronto University Press.
  • Rosen, Frederick, 2003. Classical Utilitarianism from Hume to Mill. Routledge.
  • Ryan, Alan, 1974. J.S. Mill. Routledge and Kegan Paul.
  • Schumacher, Ralph, 1994. John Stuart Mill. Campus.
  • Skorupski, John, 1989. John Stuart Mill. Routledge.
  • Skorupski, John, ed. 1998. The Cambridge Companion to Mill. Cambridge University Press.
  • Stack, David, 2011. The death of John Stuart Mill. Historical Journal 54.1: 167-190.
  • Strasser, Mark Philip, 1991. Moral Philosophy of John Stuart Mill. Longwood Academic.
  • Streissler, Erich W., ed. 2002. John Stuart Mill. Duncker & Humblot.
  • Urbinati, N., 2002. Mill on Democracy. From the Athenian Polis to Representative Government. Sicagi: University of Chicago Press.
  • Williams, Raymond, 1983. Culture and Society 1780-1950. Columbia University Press.
  • Wilson, Fred, 1990. Psychological Analysis and the Philosophy of John Stuart Mill. Toronti: University Press.
  • Zastoupil, Lynn, 1994. John Stuart Mill and India. Stanford University Press.