Index Carminum Buranorum

Conferatur pagina principalis: Carmina Burana.

Carmina Burana sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in Abbatia Benedictoburana in Bavaria repertus est. Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus Theodisce et Gallice antique interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.

Hic index Carminum Buranorum singula carmina secundum editionem criticam a Iohanne Andrea Schmeller anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.

Index

Carmina moralia et satirica (1–55)

Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut scholares vagantes, in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.

• De avaritia (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.
• De correctione hominum (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.
• De conversione hominum (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.
• De ammonitione praelatorum (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.
• De cruce signatis (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.

Codex	Titulus	Auctor	Lingua	Argumentum
CB 1	Manus ferens munera	―	Latina	Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur.
CB 2	Responde, qui tanta cupis	―	Latina	Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert.
CB 3	Ecce torpet probitas	Gualterius de Castillione	Latina	Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat.
CB 4	Amaris stupens casibus	―	Latina	Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt.
CB 5	Flete flenda	―	Latina	Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens.
CB 6	Florebat olim studium	―	Latina	Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat.
CB 7	Postquam nobilitas	―	Latina	Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita.
CB 8	Licet eger cum egrotis	Gualterius de Castillione	Latina	Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt.
CB 9	Iudas gehennam meruit	―	Latina	Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis.
CB 10	Ecce sonat in aperto	―	Latina	Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit.
CB 11	In terra summus	―	Latina	De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit.
CB 12	Procurans odium	―	Latina	De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens.
CB 13	Invidus invidia	―	Latina	Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat.
CB 14	O varium Fortune	―	Latina	De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat.
CB 15	Celum, non animum	―	Latina	Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est.
CB 16	Fortune plango vulnera	―	Latina	Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet.
CB 17	O Fortuna	―	Latina	Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit.
CB 18	O Fortuna levis	―	Latina	Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans.
CB 18a	Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno	―	Latina	Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt.
CB 19	Fas et nefas ambulant	Gualterius de Castillione	Latina	Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur.
CB 20	Est modus in verbis	―	Latina	De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat.
CB 21	Veritas veritatum	Philippus Cancellarius	Latina	De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur.
CB 22	Homo, quo vigeas vide!	Philippus Cancellarius	Latina	Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur.
CB 23	Vide, qui nosti litteras	―	Latina	Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere.
CB 24	Iste mundus furibundus	―	Latina	Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat.
CB 25	Vivere sub meta	―	Latina	Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet.
CB 26	Ad cor tuum revertere	Philippus Cancellarius	Latina	Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur.
CB 27	Bonum est confidere	Philippus Cancellarius	Latina	Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit.
CB 28	Laudat rite deum	Otloh Ratisbonensis	Latina	Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat.
CB 29	In lacu miserie	Petrus Blesensis	Latina	Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato.
CB 30	Dum iuventus floruit	Petrus Blesensis	Latina	Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur.
CB 31	Vite perdite	Petrus Blesensis	Latina	Confessio de vitiis moralibus, ex parabola Filii Prodigi hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse.
CB 32	Cur homo torquetur	―	Latina	Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit.
CB 33	Non te lusisse pudeat	Petrus Blesensis	Latina	Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur.
CB 34	Deduc Sion uberrimas	Philippus Cancellarius	Latina	Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam.
CB 35	Magnus, maior, maximus	―	Latina	Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur.
CB 36	Nulli beneficium	―	Latina	Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos.
CB 37	In Gedeonis area	―	Latina	Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur.
CB 38	Doctrinae verba paucis	Otloh Ratisbonensis	Latina	Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere.
CB 39	In huius mundi patria	―	Latina	Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur.
CB 39a	In huius mundi domo	―	Latina	Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet.
CB 39b	Cum vadis ad altare	―	Latina	Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam.
CB 40	Quicquid habes meriti	―	Latina	Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert.
CB 41	Propter Sion non tacebo	Gualterius de Castillione	Latina	Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur.
CB 42	Utar contra vitia	Gualterius de Castillione	Latina	Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur.
CB 43	Roma, tue mentis oblita sanitate	―	Latina	De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat.
CB 44	In illo tempore	―	Latina	Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant.
CB 45	Roma tenens morem	―	Latina	In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”.
CB 46	Fides cum Ydolatria	―	Latina	Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur.
CB 47	Crucifigat omnes	―	Latina	Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur.
CB 47a	Curritur ad vocem	―	Latina	Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur.
CB 48	Quod spiritu David precinuit	―	Latina	Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens.
CB 48a	Horstu, uriunt, den wahter an der cinne	Otto von Botenlauben	Theodisca	Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur).
CB 49	Tonat evangelica clara vox in mundo	―	Latina	Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis.
CB 50	Heu, voce flebili cogor enarrare	―	Latina	Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum.
CB 51	Debacchatur mundus pomo	―	Latina	Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens.
CB 51a	Imperator rex Grecorum	―	Latina	Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas.
CB 52	Nomen a solemnibus	―	Latina	Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam.
CB 53	Anno Christi incarnationis	―	Latina	De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit.
CB 53a	Passeres illos, qui transmigrant supra montes	―	Latina	Alexander III velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat.
CB 54	Omne genus demoniorum	―	Latina	Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur.
CB 55	Amara tanta tyri	―	Latina	Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.

Carmina amatoria (56–186)

Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.

• 56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.
• 71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.
• 88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.
• 101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.
• 123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.
• 155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.

Codex CB	Titulus	Auctor	Lingua	Descriptio
CB 56	Ianus annum circinat	―	Latina	Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat.
CB 57	Bruma, veris emula	―	Latina	Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat.
CB 58	Iam ver oritur	―	Latina	Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat.
CB 59	Ecce, chorus virginum	―	Latina	Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum.
CB 60	Captus amore gravi	―	Latina	Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat.
CB 60a	Cupido mentem gyrat	―	Latina	Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens.
CB 61	Siquem Pieridum ditavit contio	―	Latina	Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans.
CB 62	Dum Diane vitrea	―	Latina	Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur.
CB 63	Olim sudor Herculis	Petrus Blesensis	Latina	Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat.
CB 64	Prima Cleonei tolerata	Ausonius	Latina	Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens.
CB 65	Quocumque more motu	―	Latina	Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat.
CB 66	Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus	―	Latina	Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat.
CB 67	A Globo Veteri	Petrus Blesensis	Latina	Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur.
CB 68	Saturni sidus lividum	―	Latina	Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur.
CB 69	Estas in exilium	―	Latina	Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit.
CB 70	Estatis florigero tempore	―	Latina	Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur.
CB 71	Axe Phebus aureo	―	Latina	Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi.
CB 72	Grates ago Veneri	Petrus Blesensis	Latina	Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur.
CB 73	Clauso Cronos	―	Latina	De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum".
CB 74	Letabundus rediit	―	Latina	Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum.
CB 75	Omittamus Studia	―	Latina	Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur.
CB 76	Dum caupona verterem	―	Latina	Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis.
CB 77	Si linguis angelicis	―	Latina	Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur.
CB 78	Anni novi rediit novitas	―	Latina	Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur.
CB 79	Estivali sub fervore	―	Latina	Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur.
CB 80	Estivali gaudio	―	Latina	Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant.
CB 81	Solis iubar nituit	―	Latina	Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat.
CB 82	Frigus hinc est horridum	―	Latina	Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur.
CB 83	Sevit aure spiritus	Petrus Blesensis	Latina	Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit.
CB 84	Dum prius inculta	Petrus Blesensis	Latina	Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat.
CB 85	Veris dulcis in tempore	―	Latina	Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit.
CB 86	Non contrecto quam affecto	―	Latina	Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt.
CB 87	Amor tenet omnia	―	Latina	Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur.
CB 88	Amor habet superos	―	Latina	Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit.
CB 88a	Iove cum Mercurio	―	Latina	Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse.
CB 89	Nos duo boni	―	Latina	Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat.
CB 90	Exit diluculo	―	Latina	Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur.
CB 91	Sacerdotes, mementote	―	Latina	Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens.
CB 92	Anni parte florida	―	Latina	Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit.
CB 93	Hortum habet insula	―	Latina	Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse.
CB 93a	Cum Fortuna voluit	―	Latina	Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret.
CB 94	Congaudentes ludite	―	Latina	Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat.
CB 95	Cur suspectum me tenet domina	―	Latina	Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit.
CB 96	Iuvenes amorifer	―	Latina	Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat.
CB 97	O Antioche, cur decipis me	―	Latina	Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit.
CB 98	Troie post excidium	―	Latina	Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor.
CB 99	Superbi Paridis leve iudicium	―	Latina	Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris.
CB 99a	Armat amor Paridem	―	Latina	Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur.
CB 99b	Prebuit Eneas	―	Latina	Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit.
CB 100	Oh decus, o Lybie regnum	―	Latina	Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit.
CB 101	Pergama frele volo	―	Latina	Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata.
CB 102	Fervet amore Paris	―	Latina	Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur.
CB 103	Eia dolor!	―	Latina	Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit.
CB 104	Egre fero quod egroto	―	Latina	Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae.
CB 104a	Non honor est	―	Latina	Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere.
CB 105	Dum curata vegetarem	―	Latina	Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi.
CB 106	Veneris vincula	―	Latina	Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur.
CB 107	Dira vi amoris teror	―	Latina	Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit.
CB 108	Vacillantis trutine	Petrus Blesensis	Latina	Poeta inter Rationem et Amorem distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit.
CB 109	Multiformi succendente	―	Latina	Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum Apolline Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit.
CB 110	Quis furor est in amore!	―	Latina	Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans.
CB 111	O comes amoris dolor	―	Latina	Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur.
CB 112	Dudum voveram	―	Latina	Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat.
CB 112a	Div mich singen tuot	―	Theodisca Alta Media	Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans.
CB 113	Transit nix et glacies	―	Latina	Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur.
CB 113a	Vvaz ist fur daz senen guot	Dietmar von Eist	Theodisca Alta Media	Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur.
CB 114	Tempus accedit floridum	―	Latina	Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat.
CB 114a	Der al der werlt ein meister si	―	Theodisca Alta Media	Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum.
CB 115	Nobilis mei miserere precor!	―	Latina	Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit.
CB 115a	Edile vrowe min	―	Theodisca Alta Media	Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus.
CB 116	Sic mea fata canendo solor	―	Latina	Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur.
CB 117	Lingua mendax et dolosa	―	Latina	Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens.
CB 118	Doleo quod nimium	―	Latina	Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent.
CB 119	Dulce solum natalis patrie	―	Latina	Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit.
CB 119a	Semper ad omne	―	Latina	Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit.
CB 120	Rumor letalis	―	Latina	Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens.
CB 120a	Vincit Amor quemque	―	Latina	Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci.
CB 121	Tange sodes citharam	―	Latina	Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens.
CB 121a	Non est crimen amor	―	Latina	Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur.
CB 122	Expirante primitivo	―	Latina	Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur.
CB 122a	Vite presentis	Marbod Redonensis	Latina	De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur.
CB 123	Versa est in luctum cithara Waltheri	Gualterius de Castillione	Latina	Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans.
CB 123a	Ludit in humanis	―	Latina	De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato Ovidio.
CB 124	Dum Philippus moritur	―	Latina	Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans.
CB 125	Ante Dei vultum	Otloh Ratisbonensis	Latina	Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens.
CB 126	Huc usque me miseram!	―	Latina	Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur.
CB 127	Deus pater adiuva	―	Latina	Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur.
CB 128	Remigabat naufragus	―	Latina	Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto.
CB 129	Exul ego clericus	―	Latina	Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda.
CB 130	Olim lacus colueram	―	Latina	Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat.
CB 131	Dic, Christi veritas	Philippus Cancellarius	Latina	Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur.
CB 131a	Bulla fulminante	Philippus Cancellarius	Latina	Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit.
CB 132	Iam vernali tempore	―	Latina	Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem.
CB 133	Hic volucres celi referam sermone fideli	―	Latina	Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt.
CB 134	Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum	―	Latina	Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia.
CB 135	Cedit hiems tua durities	―	Latina	Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem.
CB 135a	Der starche winder hat uns uerlan	Walther von der Vogelweide	Theodisca media	Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur.
CB 136	Omnia sol temperat	―	Latina	Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur.
CB 136a	Solde ih noch den tach geleben	―	Theodisca media	Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit.
CB 137	Ver redit optatum	―	Latina	Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis.
CB 137a	Springerwir den reigen	―	Theodisca media	Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur.
CB 138	Veri leta facies	―	Latina	Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans.
CB 138a	In liehter varwe	―	Theodisca media	Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur.
CB 139	Tempus transit horridum	―	Latina	Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis.
CB 139a	Zergangen ist der winder chalt	―	Theodisca media	Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur.
CB 140	Terra iam pandit gremium	―	Latina	Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans.
CB 140a	Nu suln wir alle froude han	―	Theodisca media	Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur.
CB 141	Florent omnes arbores	―	Latina	Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat.
CB 141a	Div heide gruonet vnde der walt	―	Theodisca antiqua	Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat.
CB 142	Tempus adest floridum	―	Latina	Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans.
CB 142a	Ih solde eines morgenes gan	―	Theodisca antiqua	Congressum cum puella in prato quodam enarrat.
CB 143	Ecce gratum	―	Latina	Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat.
CB 143a	Ze niwen vrouden stat min muot	Reinmar von Hagenau	Theodisca antiqua	Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit.
CB 144	Iam iam virent prata	―	Latina	Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam.
CB 144a	Ich han gesehen	―	Theodisca antiqua	De pulchritudine naturae visae delectationem refert.
CB 145	Musa venit carmine	―	Latina	Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos.
CB 145a	Uvere div werlt alle min	―	Theodisca antiqua	Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione.
CB 146	Tellus flore vario vestitur	―	Latina	Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans.
CB 146a	Nahtegal, sing einen don mit sinne	―	Theodisca antiqua	Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens.
CB 147	Si de more cum honore	―	Latina	De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur.
CB 147a	Sage, daz ih dirs iemmer lone	Reinmar von Hagenau	Theodisca antiqua	De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit.
CB 148	Floret tellus floribus	―	Latina	Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat.
CB 148a	Nu sin stolz vnde hovisch	―	Theodisca antiqua	Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans.
CB 149	Floret silva nobilis	―	Latina	Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat.
CB 150	Redivivo vernat flore	―	Latina	Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans.
CB 150a	Ich pin cheiser ane chrone	Heinrich von Morungen	Theodisca antiqua	Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem.
CB 151	Virent prata hiemata	―	Lingua Latina	Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit.
CB 151a	So wol dir, meine, wie du scheidest	Walther von der Vogelweide	Lingua Theodisca alta	Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat.
CB 152	Estas non apparuit	―	Lingua Latina	Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens.
CB 152a	Ich gesach den sumer nie	―	Lingua Theodisca alta	De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit.
CB 153	Tempus transit gelidum	―	Lingua Latina	Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur.
CB 153a	Vrowe, ih pin dir undertan	―	Lingua Theodisca alta	Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat.
CB 154	Est Amor alatus	―	Lingua Latina	Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur.
CB 155	Quam pulchra nitet facie	―	Lingua Latina	Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens.
CB 155a	Si ist schouner den urowe Dido was	―	Lingua Theodisca alta	Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat.
CB 156	Salve ver optatum	―	Lingua Latina	Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur.
CB 157	Lucis orto sidere	―	Lingua Latina	De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat.
CB 158	Vere dulci mediante	―	Lingua Latina	Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur.
CB 159	Veris dulcis in tempore	―	Lingua Latina	Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat.
CB 160	Dum estas inchoatur	―	Lingua Latina	Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet.
CB 161	Ab estatis foribus	―	Latina	Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse.
CB 161a	Diu werlt frovt sih uber als	―	Theodisca Media	Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam.
CB 162	O consocii, quid vobis videtur?	―	Latina	Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis.
CB 162a	Svoziv vrowe min	―	Theodisca Media	Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur.
CB 163	Longa spes et dubia	―	Latina	Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis.
CB 163a	Eine wunnechliche stat	―	Theodisca Media	Locum amoenum describit ubi res adversa accidit.
CB 164	Ob amoris pressuram	―	Latina	Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat.
CB 164a	Ih wolde gerne singen	―	Theodisca Media	Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit.
CB 165	Amor telum est insignis Veneris	―	Latina	Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit.
CB 165a	Mir ist ein wip sere	―	Theodisca Media	Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat.
CB 166	Iam dudum Amoris militem	―	Latina	Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda.
CB 166a	Solde auer ich mit sorgen iemmer leben	Reinmar von Hagenau	Theodisca Media	Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit.
CB 167	Laboris remedium	―	Latina	Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens.
CB 167a	Swaz hie gat umbe	―	Theodisca Media	Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit.
CB 168	Annualis mea sospes sit et gaudeat!	―	Latina	Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere.
CB 168a	Nu grvonet auer div heide	Neidhart von Reuenthal	Theodisca Media	Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat.
CB 169	Habet sidus leti visus	―	Latina	Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet.
CB 169a	Roter munt, wie du dich swachest	Walther von der Vogelweide	Theodisca Media	De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet.
CB 170	Quelibet succenditur vivens creatura	―	Latina	Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens.
CB 170a	Min vrowe Uenus ist so guot	―	Theodisca Media	Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit.
CB 171	De pollicito mea mens elata	―	Latina	Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur.
CB 171a	Vrowe, wesent vro!	―	Theodisca alta media	Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur.
CB 172	Lude, ludat, ludite	―	Latina	Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur.
CB 172a	Ich han eine senede not	―	Theodisca alta media	Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura.
CB 173	Revirescit et florescit	―	Latina	Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur.
CB 173a	Wol ir libe, div so schone	―	Theodisca alta media	Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur.
CB 174	Veni, veni, venias	―	Latina	Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur.
CB 174a	Chume, chume, geselle min	―	Theodisca alta media	Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat.
CB 175	Pre amoris tedio	―	Latina	Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur.
CB 175a	Taugen minne div ist guot	―	Theodisca alta media	De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur.
CB 176	Non est in medico	―	Latina	Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat.
CB 177	Stetit puella rufa	―	Latina	Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente.
CB 178	Volo virum vivere viriliter	―	Latina	Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur.
CB 178a	Ich wil den sumer gruzen	―	Theodisca alta media	Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia.
CB 179	Tempus est iocundum	―	Latina	Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae.
CB 179a	Einen brief ich sande	―	Theodisca alta media	Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit.
CB 180	O mi dilectissima!	―	Latina	Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur.
CB 180a	Ich wil truren varen lan	―	Theodisca alta media	Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur.
CB 181	Quam Natura ceteris	―	Latina	Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu.
CB 181a	Der winder zeiget sine chraft	―	Theodisca alta media	Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis.
CB 182	Sol solo in stellifero	―	Latina	Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis.
CB 182a	Vns chumet ein lichte sumerzit	―	Theodisca alta media	Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo.
CB 183	Si puer cum puellula	―	Latina	Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto.
CB 183a	Ich sich den morgensterne brehen	―	Theodisca alta media	Consilium de amore occulto, amicitia protegendo.
CB 184	Virgo quedam nobilis	―	Latina	Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione.
CB 185	Ich was ein chint so wolgetan	―	Theodisca alta media	Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa.
CB 186	Suscipe flos florem	―	Latina	Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.

Carmina potoria (187–226)

Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.

• 187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.
• 201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.

• 
  Pictura lemanica quattuor viros bibentes exhibens (folio 89v)
• 
  Lusores medii aevi e codice manu scripto
• 
  Lusores scaccorum e codice manu scripto
• 
  Lusores alearum medii aevi

Codex CB	Titulus	Auctor	Lingua	Descriptio
CB 187	O curas hominum	―	Latina	In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant.
CB 188	Diligitur colitur	―	Latina	Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi.
CB 189	Aristippe, quamvis sero	Philippus Cancellarius	Latina	Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur.
CB 190	Sunt detractores	―	Latina	Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur.
CB 191	Estuans intrinsecus	Archipoeta	Latina	Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur.
CB 191a	Cum sit fama multiplex	―	Latina	Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans.
CB 192	Si quis displiceat pravis	―	Latina	Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent.
CB 193	Denudata veritate	Petrus	Latina	Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur.
CB 194	In cratere meo	Hugo Primas	Latina	Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta.
CB 195	Si quis Deciorum	―	Latina	De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant.
CB 196	In taberna quando sumus	―	Latina	Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur.
CB 197	Dum domus lapidea	―	Latina	Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes.
CB 198	Mella cibus dulcis	Godefridus Vincestriensis	Latina	Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt.
CB 199	Puri Bacchi meritum	―	Latina	Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat.
CB 200	Bacche, bene venies	―	Latina	Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt.
CB 201	Tu das, Bacche, loqui	―	Latina	Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus.
CB 202	O potores exquisiti	―	Latina	Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur.
CB 203	Hiemali tempore	―	Latina	Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat.
CB 203a	Vns seit uon Lutringen Helfrich	―	Theodisca	Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans.
CB 204	Urbs salve regia	―	Latina	Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur.
CB 205	Hospes laudatur	―	Latina	Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat.
CB 206	Hircus quando bibit	―	Latina	Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit.
CB 207	Tessera blandita fueras michi	―	Latina	Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant.
CB 208	Littera bis bina	―	Latina	Aenigma de littera "L".
CB 209	Roch, pedites, regina	―	Latina	Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur.
CB 210	Qui cupit egregium scachorum	―	Latina	Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur.
CB 211	Alte clamat Epicurus	―	Latina	Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat.
CB 211a	Nu lebe ich mir alrest werde	Walther von der Vogelweide	Theodisca	Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur.
CB 212	Non iubeo quemquam	―	Latina	Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur.
CB 213	Sperne lucrum	―	Latina	Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum.
CB 214	Si preceptorum superest	Marbod Redonensis	Latina	Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere.
CB 215	Lugeamus omnes in Decio	―	Latina	"Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium.
CB 215a	Omnipotens sempiterne Deus	―	Latina	Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum.
CB 216	Tempus hoc letitie	―	Latina	Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur.
CB 217	Iocundemur socii	―	Latina	Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur.
CB 218	Audientes audiant	―	Latina	De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur.
CB 219	Cum «In orbem universum»	―	Latina	Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur.
CB 220	Sepe de miseria mee paupertatis	Archipoeta	Latina	Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit.
CB 220a	Nullus ita parcus est	―	Latina	Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt.
CB 221	Cum animadverterem, dicit Cato	―	Latina	Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur.
CB 222	Ego sum Abbas Cucaniensis	―	Latina	Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt.
CB 223	Res dare pro rebus	―	Latina	Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi.
CB 224	Artifex, qui condidit	―	Latina	Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens.
CB 225	Sacerdotes et levite	―	Latina	Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur.
CB 226	Mundus est in varium	―	Latina	De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.

Ludi (227–228)

Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.

• 227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.
• 228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.

Codex	Titulus	Auctor	Lingua	Descriptio
CB 227	Primo ponatur sedes Augustino	―	Latina	Hic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt: Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit. Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur. Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat. Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis. Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat. Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.
CB 228	Rex Egypti cum comitatu suo	―	Latina	Carmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.

Supplementum (1–26a)

Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.

• 1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.
• 16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.

Signum	Titulus	Auctor	Lingua	Descriptio
CB Suppl. I	Sancte ERASME	―	Latina	Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes.
CB Suppl. II	Ich lob die liben frowen min	―	Lingua Theodisca Alta Media	Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat.
CB Suppl. III	Iam dudum estivalia	Marner	Latina	Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur.
CB Suppl. IV	Flete, fideles anime	―	Latina	Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat.
CB Suppl. V	Furibundi cum aceto mixto felle	―	Latina	Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur.
CB Suppl. VI	Pange vox adonis	Marner	Latina	Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit.
CB Suppl. VII	In anegenge was ein wort	―	Lingua Theodisca Alta Media	Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14).
CB Suppl. VIII	O comes amoris dolor	―	Latina	Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans.
CB Suppl. IX	Mundus finem properans	Marner	Latina	Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur.
CB Suppl. X	Deus largus in naturis	Marner	Latina	Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat.
CB Suppl. XI	Ave Nobilis	―	Latina	Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos.
CB Suppl. XII	Christi sponsa Katharina	―	Latina	Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur.
CB Suppl. XIII	Ludus breviter de passione primo inchoatur ita	―	Latina	Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi.
CB Suppl. XIV	Planctus ante nescia	Gotfridus de Sancto Victore	Latina	Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans.
CB Suppl. XV	Cantatis matutinis in die pasche	―	Latina	Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes.
CB Suppl. XVI	Primitus producatur Pilatus	―	Latina	Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur.
CB Suppl. XVII	Diu mukke muoz sich sere muen	Freidank	Middle High German[latinizanda]	Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique.[latinizanda]
CB Suppl. XVIII	Magnificat	―	Latina	Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God.[latinizanda]
CB Suppl. XIX	Katerine collaudemus	―	Latina	A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius.[latinizanda]
CB Suppl. XX	Pange Lingua	―	Latina	A hymn celebrating the martyrdom of a virgin.[latinizanda]
CB Suppl. XXI	Presens Dies	―	Latina	Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb.[latinizanda]
CB Suppl. XXII	Hac in die mentes pie	―	Latina	Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom.[latinizanda]
CB Suppl. XXIII	Cantus Ioseph ab Arimathia	―	Latina	A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus.[latinizanda]
CB Suppl. XXIV	Cum iubilo iubilemus virgini Marie	―	Latina	Prayers and invocations to Mary.[latinizanda]
CB Suppl. XXV	Tempore completorii traditus est Dominus	―	Latina	Reflections on the time of Christ’s Passion.[latinizanda]
CB Suppl. XXVI	Incipit exemplum apparitionis Domini	―	Latina	Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.[latinizanda]
CB Suppl. XXVIa	Hoc finito producatur mater Domini	―	Latina	Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.[latinizanda]

Bibliographia

• Schmeller, Iohannes Andreas (1847). Carmina Burana: Lateinische und deutsche Lieder und Gedichte einer Handschrift des XIII. Jahrhunderts aus Benedictbeuern
• Rossi, Petrus Victorius (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana