Jump to content

In terra summus

E Vicipaedia
Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
In terra summus
NumerusCB 11
Argumentaavāritia
Lingualingua Latina mediaevalis

In terra summus est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XI reperitur.[1]

In terra summus rex est hoc tempore Nummus.
Nummum mirantur reges et ei famulantur.
Nummo venalis favet ordo pontificalis.
Nummus in abbatum cameris retinet dominatum.
Nummum nigrorum veneratur turba priorum.
Nummus magnorum fit iudex conciliorum.
Nummus bella gerit, nec si vult, pax sibi deerit.
Nummus agit lites, quia vult deponere dites.
Erigit ad plenum de stercore Nummus egenum.
Omnia Nummus emit venditque, dat et data demit.
Nummus adulatur, Nummus post blanda minatur.
Nummus mentitur, Nummus verax reperitur.
Nummus periuros miseros facit et perituros.
Nummus avarorum deus est et spes cupidorum.
Nummus in errorem mulierum ducit amorem.
Nummus venales dominas facit imperiales.
Nummus raptores facit ipsos nobiliores.
Nummus habet plures quam celum sidera fures.
Si Nummus placitat, cito cuncta pericula vitat.
Si Nummus vicit, dominus cum iudice dicit:
«Nummus ludebat, agnum niveum capiebat.»
Nummus, rex magnus, dixit: «Niger est meus agnus».
Nummus fautores habet astantes seniores.
Si Nummus loquitur, pauper tacet; hoc bene scitur.
Nummus merores reprimit relevatque labores.
Nummus corda necat sapientum, lumina cecat.
Nummus, ut est certum, stultum docet esse disertum.
Nummus habet medicos, fictos acquirit amicos.
In Nummi mensa sunt splendida fercula densa.
Nummus laudatos pisces comedit piperatos.
Francorum vinum Nummus bibit atque marinum.
Nummus famosas vestes gerit et pretiosas.
Nummo splendorem dant vestes exteriorem.
Nummus eos gestat lapides, quos India prestat.
Nummus dulce putat, quod eum gens tota salutat.
Nummus et invadit et que vult oppida tradit.
Nummus adoratur, quia virtutes operatur:
Hic egros sanat, secat, urit et aspera planat,
Vile facit carum, quod dulce est, reddit amarum
Et facit audire surdum claudumque salire.
De Nummo quedam maiora prioribus edam:
Vidi cantantem Nummum, missam celebrantem;
Nummus cantabat, Nummus responsa parabat;
Vidi, quod flebat, dum sermonem faciebat,
Et subridebat, populum quia decipiebat.
Nullus honoratur sine Nummo, nullus amatur.
Quem genus infamat, Nummus: «Probus est homo!» clamat.
Ecce patet cuique, quod Nummus regnat ubique.
Sed quia consumi poterit cito gloria Nummi,
Ex hac esse schola non vult Sapientia sola.[1]

In hoc carmine, auctor personificatione utitur ad describendam potentiam absolutam pecuniae, quae "Nummus" vocatur et summus rex mundi declaratur. Carmen per seriem paradoxorum et accusationum ostendit quomodo omnes ordines societatis, a regibus usque ad abbates et monachos, huic novo deo serviant et eius imperium venerentur.[1]

Argumentum praecipue intendit in corruptionem moralem et socialem, ubi Nummus iustitiam flectit, bella gerit, et leges mutat secundum voluntatem suam. Auctor satirice dicit Nummum omnia emere et vendere, atque facultatem habere convertendi mendacium in veritatem et scelestos in nobiles. Etiam in rebus spiritualibus Nummus dominatur, nam auctor se vidisse fatetur pecuniam ipsam missas celebrantem et populum decipientem sub specie pietatis.[1]

Conclusio carminis admonet de fragilitate huius mundanae gloriae. Quamvis Nummus ubique regnet et miracula vana operetur, sicut sanationes vel honorum distributiones, eius potestas fluxa est et cito consumi potest. Una Sapientia, quae res aeternas respicit, ab hac schola cupida et corrupta se separare vult, ordinem moralem contra avaritiam defendens.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

Hic versus leoninus argumentum de pecuniae potentia tractat per personificationem Nummi, qui verus mundi sublunaris dominus describitur.[2] In CB 11 rhetorica repetitio (anaphora) demonstrat quomodo opes scelestos nobilitent, pauperes obmutescere cogant, atque regum, pontificum iudiciorumque consilia flectant.[3] Nummus qua vis Fortunae similis fingitur, quae rerum cursum sine ullo morum meritiue respectu decernit.[2] In nonnullis recensionibus, pecunia divinae omnipotentiae in Libris Samuhelis memoratae exaequatur, cum egestos "de stercore" erigere valeat.[2] Carmen mentes magis conservatrices sapit, quae ordinem societatis tripartitum (inter clerum, militiam et agricolas) periclitari vident ob novam hominum mobilitatem ex nummis ortam.[2] Denique auctor asseverat neminem sine pecunia coli, ipsamque sapientiam a schola Nummi abhorrere ob mundanae gloriae brevitatem.[4]

Hic cantus argumentum tractat de triumpho nummi, quae materia aetate Mediaevali usque adeo diffusa erat, ut in scholis ad meditandum et ad carmina pangenda saepissime proponeretur. Pecunia hinc dominatrix absoluta rerum terrenarum fingitur, quae omnia per avaritiam perturbat; homines enim ad hoc numinis simulacrum adorandum proni sunt, dum auctor virtutes taumaturgicas eiusdem dei per parodiam extollit. In hoc contextu, mentio turbae priorum cappis nigris indutorum peculiariter ad monachos Benedictinos et Cluniacenses spectare videtur.[5]

Scriptor carminis crebro sacras scripturas adhibet ut vim nummi verbis biblicis pervertat. Exempli gratia, facultas pecuniae pauperes e luto sublevandi palam resonat locum ex Libro I Regum (II, 8) et Psalmo CXII (7) sumptum, ubi autem Dominus, non mammona, egenos e pulvere erigit. Similiter, cum de nummo loquente agitur, auctor ad Ecclesiasticum (XIII, 4) alludit, ubi divitis superbia cum pauperis silentio comparatur. Pecunia insuper corda sapientium occidere dicitur, quod ex verbis Deuteronomii (XVI, 19) derivatur, ubi munera oculos prudentium excaecare produntur.[5]

Vis pecuniae etiam ad sanationem et conversionem rerum naturalium extenditur. Cum dicitur nummum secare, urere et omnem defectum corrigere, poeta verisimiliter verba Ciceronis ex Philippicis (VIII, 15) repetit, ad medicinam corporis pertinentia, sed hic ad corruptionem oeconomicam translata. Praeterea, nummus amara in dulcia convertere valet, qua imagine propheta Isaias (V, 20) usus erat ad vae iis dicendum qui bonum malum esse affirmant. Denique, potestas pecuniae in surdis exaudiendis parodiam manifestam efficit verborum Evangelii secundum Marcum (VII, 37) de Christi miraculis, quibus surdi audire et muti loqui facti sunt.[5]

  1. 1 2 3 4 5 De avaritia 1–25.
  2. 1 2 3 4 Lehtonen, 1995, p. 127.
  3. Lehtonen, 1995, pp. 127, 206.
  4. Lehtonen, 1995, p. 209.
  5. 1 2 3 Rossi, 2006, pp. 239–240

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
  • Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi