In taberna quando sumus

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

In taberna quando sumus
Categoria	Carmen bibendi
Numerus	CB 196
Argumenta	Binge drinking, Alcoholismus, Alea, Conviviality
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
Contextus	Carmina Burana
← Si quis DeciorumDum domus lapidea →

“In taberna quando sumus” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CXCVI reperitur.^[1]

Textus

1. In taberna quando sumus,

non curamus, quid sit humus,

sed ad ludum properamus,

cui semper insudamus.

quid agatur in taberna,

ubi nummus est pincerna,

hoc est opus, ut queratur,

sed quid loquar, audiatur.

2. Quidam ludunt, quidam bibunt,

quidam indiscrete vivunt.

sed in ludo qui morantur,

ex his quidam denudantur;

quidam ibi vestiuntur,

quidam saccis induuntur.

ibi nullus timet mortem,

sed pro Baccho mittunt sortem.

3. Primo pro nummata vini;

ex hac bibunt libertini.

semel bibunt pro captivis,

post hec bibunt ter pro vivis,

quater pro Christianis cunctis,

quinquies pro fidelibus defunctis,

sexies pro sororibus vanis,

septies pro militibus silvanis.

4. Octies pro fratribus perversis,

novies pro monachis dispersis,

decies pro navigantibus,

undecies pro discordantibus,

duodecies pro penitentibus,

tredecies pro iter agentibus.

tam pro papa quam pro rege

bibunt omnes sine lege.

5. Bibit hera, bibit herus,

bibit miles, bibit clerus,

bibit ille, bibit illa,

bibit servus cum ancilla,

bibit velox, bibit piger,

bibit albus, bibit niger,

bibit constans, bibit vagus,

bibit rudis, bibit magus,

6. Bibit pauper et egrotus,

bibit exul et ignotus,

bibit puer, bibit canus,

bibit presul et decanus,

bibit soror, bibit frater,

bibit anus, bibit mater,

bibit ista, bibit ille,

bibunt centum, bibunt mille.

7. Parum durant sex nummate,

† ubi ipsi immoderate

bibunt omnes sine meta,

quamvis bibant mente leta.

sic nos rodunt omnes gentes,

et sic erimus egentes.

qui nos rodunt, confundantur

et cum iustis non scribantur.^[1]

Descriptio

Hoc carmen, in sectione potoria codicis positum, est celeberrima celebratio vitae goliardicae, quae laudes ebrietatis, ludi alearum, et aequalitatis socialis in taberna canit. Textus seriem rhythmicam potationum enumerat, ubi homines omnis status — a papa ad regem, a monacho ad militem — sine distinctione bibunt. Auctor satiram contra mundi curas et ordinem socialem dirigit, praeferens momentum praesens et hilarem paupertatem. In fine, carmen maledictionem contra cos qui vitam potatorum vituperant profert, affirmans in taberna omnes homines ante Bacchum aequales esse.^[1]

Investigatio critica

Hoc carmen, inter celeberrima atque praestantissima totius collectaneae numeratum,^[2] vitam potatorum cultumque Bacchi modo parodico ac chorali extollit. Per ironiam auctor hierarchias tam sociales quam ecclesiasticas subvertit: in taberna enim omnes, nullo ordinis discrimine servato, compotant. Ibi pontifices, reges, clerici et laici una simul bibunt, ut omnes dignitates in quadam profana communione exaequentur.^[2] Carmen stilo impigro et numeris rhythmicis exstat, quae ad audientes delectandos et praesentis vitae gaudia celebranda summopere idonea videntur.^[2] Textus autem subtili argumentorum religiosorum parodia contextus videtur, qua res sacrae ad conspectum mundanum et corporeum demittuntur. In primis, commemoratio eorum qui saccis induuntur non ad paenitentiam sed ad ludum refertur, mutatis praeceptis biblicis in quibus saccus luctus signum habetur, sicut in libris Regum et Ionae prophetae legitur. ^[3]

Structura stropharum, ubi series potionum enumeratur, ad liturgiam Ecclesiae perspicue spectat. Investigatores nonnulli arbitrantur hic parodiam fieri orationis fidelium Feriae Sextae in Parasceve, ubi pro variis ordinibus clericorum ac laicorum supplicatur. Verisimilius tamen est auctorem respicere ad Missas votivas et diversas orationes Missalis Romani. Ita potationes pro itinerantibus, pro defunctis, pro salute viventium vel etiam pro inimicis institutae, liturgicas celebrationes pro iisdem coetibus factas rident. ^[4]

Forma rhythmica stropharum sequentium, ubi potantium catalogus longissimus texitur, similitudinem mirabilem cum sequentia "Lauda Sion" sancti Thomae Aquinatis exhibet. Quamvis haec sequentia anno 1264 scripta sit, ergo post carmen Buranum, usus verborum similis est in describenda communione, quae hic eucharistica, illic bacchica apparet. Insuper hi versus in aliis cantibus saecularibus inveniuntur, ubi universitas bibentium, a servo usque ad abbatem, nullo excepto, communitatem tabernariam constituit. ^[5]

Denique carmen ad finem vergit cum exsecratione eorum qui ebrietatem vituperant. Hic quoque sermo biblicus usurpatur, nominatim Psalmus LXVIII, ut qui honestatem colunt a libro viventium deleantur. Ita parodia perficitur, cum iusti et peccatores locos inter se commutent secundum mores goliardicos. ^[6]

Investigatio palaeographica musica

Carminis potatorii, cuius initium est In taberna quando sumus (CB 196), fons primarius est Codex Buranus (Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4660, f. 87v), ubi textus sine notis musicis traditur. Nihilominus, investigatio palaeographica alios fontes adhibet ad structuram rhythmicam et melodicam recuperandam, sicut fragmenta in codice Wittingau (Státní Archiv, A 7) servata. Ex parte metrica, hoc carmen constat strophis septem, quae versibus octosyllabis rhythmicis (trochaicis) compositae sunt, rima simplici (aa bb cc dd) ligatis. Hic cursus rhythmicus, in palaeographia musicae saecularis saeculi XIII usitatissimus, motum vivacem et fere percussivum praebet, qui cum argumento goliardico plane congruit. "In taberna quando sumus (cb 196)". Examen apium

Quoad restitutionem musicam, musicologi saepissime rationem "contrafacti" sequuntur. Cum in Codice Burano melodia desit, interpretatio moderna (praesertim illa a Renato Clemencic anno 1974 proposita) nititur adaptatione conductus cuiusdam, titulus est Congaudentes celebremus, qui in Dramate Danielis (codex Egerton 2615, f. 103v) invenitur. Haec melodia, in systemate modali primae quintae (alpha et alpha primum) constructa, structuram repetitivi generis praebet quae versibus carminis potatorii quadrat. Analysim paleographicam adiuvat comparatio cum aliis carminibus, ut Iam lucis orto sidere vel hymnis liturgicis, ubi formulae melodicae similes apparent. Haec translatio a sacro ad profanum, ubi melodia religiosa ad usum tabernae flectitur, est proprium exemplar parodiae musicae medii aevi, quae in fontibus manuscriptis late investigatur. "In taberna quando sumus (cb 196)". Examen apium

Notae

1 2 3 Carmina potoria 187-200.
1 2 3 Lehtonen, 1995, p. 19.
↑ Rossi, 2006, pp. 303-304
↑ Rossi, 2006, pp. 303-304
↑ Rossi, 2006, pp. 303-304
↑ Rossi, 2006, pp. 303-304

Bibliographia

Rossi, Petrus Victorius, red. (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

Carmina Burana

Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi

[Carminapotoria187-200-1] 1 2 3 Carmina potoria 187-200.

[lehtonen-1995-p-19-2] 1 2 3 Lehtonen, 1995, p. 19.

[3] Rossi, 2006, pp. 303-304

[4] Rossi, 2006, pp. 303-304

[5] Rossi, 2006, pp. 303-304

[6] Rossi, 2006, pp. 303-304

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]