Jump to content

In illo tempore

E Vicipaedia
Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
In illo tempore
NumerusCB 44
ArgumentaClerus, Ethica, Disciplina ecclesiastica
LinguaLingua Latina mediaevalis

In illo tempore est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XLIV reperitur.[1]

In illo tempore: dixit papa Romanis:
«Cum venerit filius hominis ad sedem maiestatis nostre, primum dicite:
‹Amice, ad quid venisti?›
At ille si perseveraverit pulsans nil dans vobis, eicite eum in tenebras exteriores.»
Factum est autem, ut quidam pauper clericus veniret ad curiam domini pape, et exclamavit dicens:
«Miseremini mei saltem vos, hostiarii pape, quia manus paupertatis tetigit me.
Ego vero egenus et pauper sum, ideo peto, ut subveniatis calamitati et miserie mee.»
Illi autem audientes indignati sunt valde et dixerunt:
«Amice, paupertas tua tecum sit in perditione.
Vade retro, satanas, quia non sapis ea, que sapiunt nummi.
Amen, amen, dico tibi: non intrabis in gaudium domini tui, donec dederis novissimum quadrantem.»
Pauper vero abiit et vendidit pallium et tunicam et universa que habuit et dedit cardinalibus et hostiariis et camerariis.
At illi dixerunt:
«Et hoc quid est inter tantos?»
Et eiecerunt eum ante fores, et egressus foras flevit amare et non habens consolationem.
Postea venit ad curiam quidam clericus dives, incrassatus, impinguatus, dilatatus, qui propter seditionem fecerat homicidium.
Hic primo dedit hostiario, secundo camerario, tertio cardinalibus.
At illi arbitrati sunt inter eos, quod essent plus accepturi.
Audiens autem dominus papa cardinales et ministros plurima dona a clerico accepisse, infirmatus est usque ad mortem.
Dives vero misit sibi electuarium aureum et argenteum, et statim sanatus est.
Tunc dominus papa ad se vocavit cardinales et ministros et dixit eis:
«Fratres, videte, ne aliquis vos seducat inanibus verbis.
Exemplum enim do vobis, ut, quemadmodum ego capio, ita et vos capiatis.»[1]

Hoc carmen, quod "Evangelium secundum Marcas Argenti" inscribi solet, acerbam parodiam textuum Novi Testamenti adhibet ad vitium simoniae et avaritiae in Curia Romana vituperandum. In hoc textu, verba Iesu et Sanctorum Evangeliorum ad pecuniae cultum detorquentur: pauper clericus, opibus carens, a sede papali crudeliter repellitur, dum peccator dives et homicida, muneribus largitis, gratiam et sanitatem papae statim adipiscitur.[1]

Auctor satiricus stilum biblicum imitatur ut demonstret quomodo in aula pontificali non virtus sed nummus dominetur. Papa ipse, personam Christi agens sed contraria docens, ministros hortatur ut dona capiant, sic nexum inter potestatem ecclesiasticam et corruptionem pecuniariam sub specie sacra deridens.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

In illo tempore est clara evangeliorum parodia prosa scripta, qua sermo sacer ad mores curiae Romanae pecunia corruptos transfertur [2]. Narratio clericum quendam egenum inducit, quem pontifex cardinalesque reiciunt; contra, homicidam divitem, qui munera large profundit, summis honoribus recipiunt [3]. Vis satirica in plena auctoritatis biblicae inversione vertitur: pontifex ipse cum Iuda comparatur, ministri vero eius cum Giezi assimilantur [4]. Praecepta evangelica de dando et petendo in minas ad pecuniam extorquendam convertuntur [5]. Hoc carmen efficitur satira acerba contra cupiditatem papae et curiae Romanae, quae sub specie parodiae evangelicae per centonem locorum biblicorum contexitur. Textus scilicet non solum mores ecclesiasticos reprehendit, sed ipsa verba Sacrae Scripturae adhibet ut avaritiam vultusque duplices Romanae sedis patefaciat. Argumentum fingit pontificem Romanis praecipientem ut neminem recipiant nisi pecuniosum, immo in tenebras exteriores mittant eos qui nihil offerant. Narratio deinde de paupere clerico procedit, qui, cum auxilium et misericordiam ab ostiariis papae imploravisset, contemptu et contumeliis reicitur. Clericus, ut in curiam admittatur, omnia bona sua vendere cogitur, sed pecunia tradita cardinalibus et ministris, ab eis ut parva despicitur, unde ille eiectus amare flet. [6]

Hoc opus non rudem blasphemiam, sed subtilem cultum litteratum praebet, quem solum homines Scripturarum peritissimi intellegere poterant [7]. Fabula exitum habet dramaticum: papa, morbo correptus, ope auri argentique mirum in modum sanatur; mox cardinales hortatur ut in rapinis systematicis perseverent [8]. Carmen inter summos Carminum Buranorum aculeos de curia habetur, quod ordinis moralis caritatisque dissolutionem aperte demonstrat [9].

Econtra, dives quidam clericus et corpore pinguis, licet homicidii crimine pollutus, ad curiam accedit muneraque copiosa ostiariis ac cardinalibus largitur. Haec largitio usque ad ipsum papam pervenit, qui, cum primum aegrotare videretur ob nimiam avaritiam, statim "medicina" ex auro et argento confecta sanatur. In fine huius parodiae, pontifex cardinales monet ut caveant a verbis inanibus et suum exemplum sequantur, non in virtute sed in accipiendis donis, ita ut officium pastorale in merum quaestum pecuniarium convertatur. Haec structura litteraria, quae verba Christi ad usum pecuniae detorquet, severam perstringit criticam de statu morali ecclesiae illius aetatis. [10]

  1. 1 2 3 4 De ammonitione prelatorum 33-45.
  2. Lehtonen, 1995, p. 153.
  3. Lehtonen, 1995, pp. 153, 154.
  4. Lehtonen, 1995, p. 157.
  5. Lehtonen, 1995, pp. 157, 158.
  6. Rossi, 2006, pp. 253
  7. Lehtonen, 1995, p. 155.
  8. Lehtonen, 1995, pp. 154, 157.
  9. Lehtonen, 1995, pp. 159, 160.
  10. Rossi, 2006, pp. 253

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
  • Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi