In illo tempore
| In illo tempore | |
|---|---|
| Numerus | CB 44 |
| Argumenta | Clerus, Ethica, Disciplina ecclesiastica |
| Lingua | Lingua Latina mediaevalis |
“In illo tempore” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XLIV reperitur.[1]
Textus
[recensere | fontem recensere]Descriptio
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen, quod "Evangelium secundum Marcas Argenti" inscribi solet, acerbam parodiam textuum Novi Testamenti adhibet ad vitium simoniae et avaritiae in Curia Romana vituperandum. In hoc textu, verba Iesu et Sanctorum Evangeliorum ad pecuniae cultum detorquentur: pauper clericus, opibus carens, a sede papali crudeliter repellitur, dum peccator dives et homicida, muneribus largitis, gratiam et sanitatem papae statim adipiscitur.[1]
Auctor satiricus stilum biblicum imitatur ut demonstret quomodo in aula pontificali non virtus sed nummus dominetur. Papa ipse, personam Christi agens sed contraria docens, ministros hortatur ut dona capiant, sic nexum inter potestatem ecclesiasticam et corruptionem pecuniariam sub specie sacra deridens.[1]
Investigatio critica
[recensere | fontem recensere]In illo tempore est clara evangeliorum parodia prosa scripta, qua sermo sacer ad mores curiae Romanae pecunia corruptos transfertur [2]. Narratio clericum quendam egenum inducit, quem pontifex cardinalesque reiciunt; contra, homicidam divitem, qui munera large profundit, summis honoribus recipiunt [3]. Vis satirica in plena auctoritatis biblicae inversione vertitur: pontifex ipse cum Iuda comparatur, ministri vero eius cum Giezi assimilantur [4]. Praecepta evangelica de dando et petendo in minas ad pecuniam extorquendam convertuntur [5]. Hoc carmen efficitur satira acerba contra cupiditatem papae et curiae Romanae, quae sub specie parodiae evangelicae per centonem locorum biblicorum contexitur. Textus scilicet non solum mores ecclesiasticos reprehendit, sed ipsa verba Sacrae Scripturae adhibet ut avaritiam vultusque duplices Romanae sedis patefaciat. Argumentum fingit pontificem Romanis praecipientem ut neminem recipiant nisi pecuniosum, immo in tenebras exteriores mittant eos qui nihil offerant. Narratio deinde de paupere clerico procedit, qui, cum auxilium et misericordiam ab ostiariis papae imploravisset, contemptu et contumeliis reicitur. Clericus, ut in curiam admittatur, omnia bona sua vendere cogitur, sed pecunia tradita cardinalibus et ministris, ab eis ut parva despicitur, unde ille eiectus amare flet. [6]
Hoc opus non rudem blasphemiam, sed subtilem cultum litteratum praebet, quem solum homines Scripturarum peritissimi intellegere poterant [7]. Fabula exitum habet dramaticum: papa, morbo correptus, ope auri argentique mirum in modum sanatur; mox cardinales hortatur ut in rapinis systematicis perseverent [8]. Carmen inter summos Carminum Buranorum aculeos de curia habetur, quod ordinis moralis caritatisque dissolutionem aperte demonstrat [9].
Econtra, dives quidam clericus et corpore pinguis, licet homicidii crimine pollutus, ad curiam accedit muneraque copiosa ostiariis ac cardinalibus largitur. Haec largitio usque ad ipsum papam pervenit, qui, cum primum aegrotare videretur ob nimiam avaritiam, statim "medicina" ex auro et argento confecta sanatur. In fine huius parodiae, pontifex cardinales monet ut caveant a verbis inanibus et suum exemplum sequantur, non in virtute sed in accipiendis donis, ita ut officium pastorale in merum quaestum pecuniarium convertatur. Haec structura litteraria, quae verba Christi ad usum pecuniae detorquet, severam perstringit criticam de statu morali ecclesiae illius aetatis. [10]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 De ammonitione prelatorum 33-45.
- ↑ Lehtonen, 1995, p. 153.
- ↑ Lehtonen, 1995, pp. 153, 154.
- ↑ Lehtonen, 1995, p. 157.
- ↑ Lehtonen, 1995, pp. 157, 158.
- ↑ Rossi, 2006, pp. 253
- ↑ Lehtonen, 1995, p. 155.
- ↑ Lehtonen, 1995, pp. 154, 157.
- ↑ Lehtonen, 1995, pp. 159, 160.
- ↑ Rossi, 2006, pp. 253
Bibliographia
[recensere | fontem recensere]- Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
- Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4