Jump to content

Hiemali tempore

E Vicipaedia
Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
Hiemali tempore
NumerusCB 203
Argumentaalcoholismus, alea, conviviality
Lingualingua Latina mediaevalis

Hiemali tempore est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CCIII reperitur.[1]

1. Hiemali tempore,
dum prata marcent frigore
et aque congelescunt,
concurrunt in estuario,
qui regnant cum Decio
et postquam concalescunt,
socius a socio ludens irretitur.
qui vestitus venerat, nudus reperitur.
hei, trepidant divitie,
cum paupertas semper servit libere.

2. Salutamus, socii,
nos, qui sumus bibuli,
tabernam sicco ore.
potemus alacriter!
scyphi impleantur iugiter!
ludamus solito more!
plana detur tabula! sortes concedantur!
pro nummis et pro poculis vestes mutuantur.
hei, nunc appareat,
cui sors magis aut Fortuna faveat!

3. † Mox stupam egreditur,
a Chaldeo recipitur,
eius commilitone.
quassantur mandibole,
nudus clamat: «ve ve ve!»
currunt dentes in agone.
«o infelix nimium! cur venis de calore
decantans regem martyrum deferens in ore?»
hei, hec est regula,
per quam nobis cutis erit morbida.[1]

Hoc carmen, in sectione potoria codicis positum, vitam goliardicam celebrat, praesertim consuetudines clericorum vagantium in tabernis tempore hiemali. Textus argumentum tractat de aleae ludo et ebrietate, ubi ludores, "qui regnant cum Decio" (scilicet deo deciorum vel alearum), opes et vestimenta amittunt usque ad nuditatem. Per ironiam et stilum satyricum, auctor fragilitatem divitiarum et libertatem paupertatis describit, monstrans quomodo in taberna omnes sociales ordines fortunae ludo subiciantur.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

Hic carminis textus goliardicam vitam celebrat, praesertim tabernae solacia efferens. In primis strophis, poëta ludum verborum callide adhibet qui inter vocem Latinam Goliardi et Germanicam Kalt (id est "gelu") resonat, ita ut sodales huius ordinis tamquam frigori deditos vel sub glaciali caelo vagantes depingat. Haec metaphora non solum ad physicam pauperum clericorum condicionem spectat, sed etiam ad eorum vitam extra regulas monasticas positam indicandam videtur [2] Argumentum deinde ad sphaeram sacram flectitur, sed modo parodico et familiari. Scriptura enim memorat auctorem auxilium a "Rege Marinorum" petivisse, qua locutione Christus ipse, secundum usum quendam popularem vel symbolicum, appellatur. Talis invocatio, in contextu tabernario posita, discrepantiam inter divinum auxilium et humiles curas bibulorum scite commonstrat, stilum carminum Buranorum proprium plane sequens [3]

Investigatio palaeographica musica

[recensere | fontem recensere]

Carminis, cuius titulus est Hiemali tempore (CB 203), structura palaeographica momentum singulare habet propter naturam bilinguem et usum technicae "contrafacti". In codice Burano (Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4660, f. 90r), textus tres strophas Latinas praebet quae vitam in taberna hiemali tempore describunt, sequente stropha quarta in lingua Theodisca media (Eckenlied). Investigatio palaeographica, a musicologo Horst Brunner instituta, identitatem melodicam inter hoc carmen et modos Germanicos nuncupatos Bernertone sive Flammenweise demonstravit. Hae formulae melodicae, in manuscriptis cantorum illustrium (Meistersinger) servatae et Wolframo de Eschenbach adscriptae, originem medii aevi certe habent. Quoniam stropha Germanica de pugna inter Dietricum de Berna et gigantem Ecke excerpta est ex opere Eckenlied, palaeographia musica docet textus Latinos super eandem melodiam cantari debere, servata congruentia inter numerum syllabarum et ictus rhythmicos. [4]

In notatione huius carminis, analysis rhythmica duas vias interpretationis palaeographicae proponit. Prima via nititur in modo declamatorio cum fundamento modali (primus modus), ubi tactus non est nimis rigidus ut textus libertas servetur. Altera via interpretationem aequalem sequitur, ubi melisma finale libere profertur. Ex parte graphica, strophae Latinae variabilitatem quandam in numero syllabarum ostendunt (praesertim in sedibus rhythmicis quae colore flavo in studiis recentibus notantur), quod indicat necessitatem adaptationis melismaticae secundum usum antiquum. Insuper, praesentia dei aleatorum, nomine Decius, et personificatio frigoris sub nomine "Chaldaei" nexum palaeographicum et litterarium confirmant inter hoc carmen et reliquum corpus carminum potatoriorum (ut CB 215), ubi parodia sacrorum per musicam profanam manifestatur. [5]

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi