Habet sidus leti visus
| Habet sidus leti visus | |
|---|---|
| Numerus | CB 169 |
| Argumenta | Amor |
| Lingua | Lingua Latina mediaevalis |
“Habet sidus leti visus” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti (cum strophis Theodiscis in codice originali sed hic tantum Latine servatis), quod in codice Carminum Buranorum sub numero CLXIX reperitur.[1]
Textus
[recensere | fontem recensere]Descriptio
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen, poeti Neidhart von Reuenthal ascriptum et in sectione amatoria codicis servatum, desiderium amantis erga mulierem absentem exprimit. Auctor lamentatur solitudinem suam et "hebetudinem" gaudii, quoniam visus laetus nubilo cordis obscuratur ob amicae distantiam.[1]
In textu, amata ut sidus fulgens et speculum mundi celebratur, cuius oscula dulcedinem cinnamomi et cassiae redolent. Carmen structuram precationis vel querelae habet, ubi poeta sperat ut spatium quod amantes dividit annulletur, permittens rursus iura coniunctionis exercere.[1]
Investigatio critica
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen, inter elegantissima carmina amatoria numeratum, argumentum tractat de cruciatu ob amatae absentiam orto, verbis ac modis poesi curiali mediaevali propriis utendo. Docti plerumque hoc opus Petro Abelardo attribuunt, cum indicia biographica ac litteraria in textu reperiantur, sicut certa amantium separatio, praeteritorum temporum recordatio, assidua amatae nominatio atque optatum iterum conveniendi. Experientia amatoria hic ut vitae elevatio et spiritus nobilitatio concipitur, ubi amica dulcis ipsa vita carior aestimatur. [2]
In media parte cordis amatae imago sine pari splendet, quod argumentum in lyrica medii aevi saepius occurrit, ex mytho regni Amoris depromptum. Haec imago, a scriptoribus sicut Andrea Capellano in libro De amore descripta, postea in schola Stili Novi assumpta est ad mulieres indicandas quae cor amore imbuunt. Splendor amatae lumen solis refert, quod argumentum mulieris tamquam speculi lucis in aliis carminibus Buranis quoque invenitur. In locutionibus Latinis solis lumen et Phoebus luce renovat, nonnulli investigatores nomen Heloisae occultum vident, quod graece (Hélios) solem significat. [3]
Amator, secundum praecepta curialia, nihil aliud nisi nutum amoris postulat, cum mulier attentionem amantis solo nutu, aspectu vel risu remunerare posset. Poeta praeterea basia ore rapere cupit, ex quo suavis odor effluit; haec descriptio ex Cantico Canticorum plane hauritur, ubi de melle, cinnamo et thure sub lingua sponsae stillantibus canitur. Ita traditio biblica cum sensibilitate poeseos saecularis miscetur, ut affectus desideriumque amantis firmius exprimantur. [4]
Investigatio palaeographica musica
[recensere | fontem recensere]Carmina in Codice Burano servata, scilicet Virent prata hiemata (CB 151) et Hebet sidus leti visus (CB 169), raram ac peculiarem structuram metricam praebent, quae cum strophis tertia et quarta carminis Germanici Muget ir a Walther von der Vogelweide compositi omnino congruit. Ex parte palaeographica, haec carmina ut exempla contrafacti investigantur, ubi textus Latinus super structuram melodicam iam exsistentem accommodatur. Analysis palaeographica non solum nexum cum traditione Germanica confirmat, sed etiam affinitatem cum cantione Gallica Gautier d'Espinal (Quant je voi l'erbe menue), in qua melodia servatur, demonstrare videtur. Quamvis notatione mensurabili in manuscriptis primariis careant, structura interna versuum octonariorum cum caesura (òoòo|òoòo) usum melodiae indicat, quae in puncto saltus tertiae vocem morari cogit. [5]
Insuper, investigatio elementorum musicorum in his antiquis codicibus nonnullas quaestiones de auctoritate excitat. Quidam docti, sicut Ehrenthal et Wulstan, carmen Hebet sidus Petro Abaelardo attribuerunt propter metaphoram de nomine "Phebea" (quod ad Helios/Heloissam spectare videtur), sed paleographia metrica et diversitas modorum rhythmicorum inter haec carmina et opera Abaelardi certa dubitationem movent. Palaeographia musica docet rhythmum carminis, in fontibus Gallicis repertum, motum binarium sequi debere, ubi accentus interni verborum Latinorum cum saltibus melodicis congruunt. Haec congruentia inter textum Latinum et melodiam Gallicam vel Germanicam in manuscriptis sicut in codice Parisino (BN fr. 20050) et Bernensi (389) clare videtur, ubi melodiae distributio syllabica ac rhythmica eandem formam architectonicam sequitur. [6]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 Carmina amatoria 155-186.
- ↑ Rossi, 2006, pp. 294-295
- ↑ Rossi, 2006, pp. 294-295
- ↑ Rossi, 2006, pp. 294-295
- ↑ "Virent prata hiemata · Hebet sidus leti visus (cb 151/169)". Examen apium
- ↑ "Virent prata hiemata · Hebet sidus leti visus (cb 151/169)". Examen apium
Bibliographia
[recensere | fontem recensere]- Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4