Fortune plango vulnera
| Fortune plango vulnera | |
|---|---|
| Numerus | CB 16 |
| Argumenta | Avaritia |
| Lingua | Lingua Latina mediaevalis |
“Fortune plango vulnera” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XVI reperitur.[1]
Textus
[recensere | fontem recensere]Descriptio
[recensere | fontem recensere]In hoc carmine, auctor mutabilitatem fati personaeque Fortunae deplorat, quae beneficia sua instabili more adimit. Poeta luctum suum verbis "stillantibus ocellis" exprimit, memorans allegoriam antiquam Occasionis, quae fronte capillata sed vertice calva fingitur, ut significetur opportunitatem fugacem comprehendi debere antequam elabatur.[1]
Argumentum centrale versatur circa conversionem rerum humanarum et casum a summo gradu felicitatis. Scriptor sese quondam in solio prosperitatis sedentem et floribus coronatum fuisse fatetur, sed nunc, gloria privatus, se a culmine cecidisse videt. Haec imago vanitatem honorum mundanorum et fragilitatem status beati sub imperio fati demonstrat.[1]
In ultima parte, carmen celeberrimam imaginem Rotae Fortunae(en) describit, quae perpetuo motu alios erigit et alios deicit. Dum unus ascendit, alter minoratus descendit; etiam rex, qui in vertice rotae sedet, de ruina monetur. Exemplum mythologicum Hecubae reginae adhibetur ad confirmandum neminem, quantumvis potentem, ab axe fati et ab extrema miseria esse immune.[1]
Investigatio critica
[recensere | fontem recensere]Argumentum carminis naturam Fortunae eiusque rotae perpetuo mobilis investigat. Auctor imagine ictuum Fortunae utitur, quae metaphora iam apud Ovidium et Lucanum invenitur ad significandam vim adversam quae hominem vulnerat. Haec conditio humana non solum dolorem infert, sed robur nobile frangere videtur, sicut e scriptis classicis liquet, ubi ictus fati assidui describuntur.[2]
Ad hanc instabilitatem vitandam, carmen doctrinam aureae mediocritatis proponit, quae traditionem Horatianam sequitur. Secundum hanc philosophiam, qui medium iter tenet, tutus a sordibus squalidi tugurii et ab invidia regiae aulae manet. Haec moderatio, quae etiam apud Ovidium ut via tutissima apparet, remedium praebet contra incertos casus mundi, ne homo aut inopiam aut nimiam superbiam experiatur.[2]
Brevitas gloriae terrestris per comparationem prati florentis et feni arefacti exprimitur. Haec imago biblica, quae in Esaia propheta et Psalmis radicatur, mortalitatem carnis extollit: sicut flos agri mane viget et vespere concidit, ita mundi decus celeriter evanescit. Quae similitudo ad contemptum mundi et ad meditationem de fragilitate vitae lectorem adducit.[2]
Iconographia Fortunae in hoc carmine capillis in fronte positis distinguitur, quae imago Medio Aevo latissime diffusa erat. Haec figura, cuius vestigia iam in Distichis Catonis et apud Phaedrum inveniuntur, docet occasionem in fronte esse prehendendam, cum posteriore parte calva sit. Denique rota Fortunae, summum exemplum mutabilitatis humanae a Tibullo descriptum, orbem celerem peragit, qua varietate fati homines modo ad summum tolluntur, modo ad ima deiciuntur.[2]
Notae
[recensere | fontem recensere]Bibliographia
[recensere | fontem recensere]- Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4