Exiit qui seminat
| Exiit qui seminat Litterae encyclicae | |
|---|---|
| Pontifex | Nicolaus III |
| Datum | 14 Augusti 1279 |
| Annus pontificatus | II |
| Argumenta | De regula Fratrum Minorum et de paupertate |
“Exiit qui seminat” incipit bulla apostolica a papa Nicolaus III die 14 Augusti anno 1279 promulgata, secundo sui pontificatus anno vertente. Hic textus inter gravissima documenta historica Ordinis Fratrum Minorum numeratur, cum interpretationem officialem ac obligatoriam Regulae franciscanae circa paupertatem et usum bonorum stabiliret. Pontifex hac decretali Regulam contra externas reprehensiones protegere atque simul internas dissensiones, quae Ordinem a medio saeculo XIII exagitabant, componere conatus est.[1][2][3][4][5][6] In bulla conscribenda praestantissimi franciscani papae proximi operam dederunt, inter quos Hieronymus de Asculo (postea Nicolaus IV), Bentivegna de Tuderto et Petrus Ioannis Olivi, qui tunc temporis magni momenti in doctrina ac spiritalitate erant.[1]
Contextus
[recensere | fontem recensere]A mediis annis saeculi XIII, Ordo Franciscanus variis controversiis scindebatur de recta interpretatione paupertatis evangelicae a Francisco Assisiensi statutae. Disputationes praecipue de usu rerum, de dominio proprietatis et de congruentia Regulae cum Evangelio exoriebantur. Hae contentiones per temporis cursum magis ac magis exarserant, unde vituperationes externae et certamina interna orta sunt, quae Curiam Romanam sollicitabant. Nicolaus III, qui ante pontificatum protector Ordinis fuerat, has quaestiones optime cognoscebat. Ob peritiam suam in rebus doctrinalibus et propter amicitiam cum sodalibus Ordinis, decrevit directe intervenire per decretalem universalem ad quaestionem prorsus finiendam.[1][3]
Quamvis Nicolaus III pacem restituere vellet, proposita bullae Exiit qui seminat non omnino perfecta sunt. Controversiae enim de paupertate manserunt et subsequentibus decenniis rursus increverunt. Hae tensiones ad novam pontificiam interventionem duxerunt, cum papa Ioannes XXII anno 1322 disputationem denuo aperuit, nonnulla principia anni 1279 in dubium vocans. Nihilominus, hoc documentum fundamentale mansit in historia iuridica ac spiritali franciscana medii aevi, testimonium perhibens de conatu papatus ad vitam ordinum mendicantium per normas universales ordinandam.[1]
Argumentum
[recensere | fontem recensere]Bulla officia Fratrum Minorum circa paupertatem subtiliter definit, distinctionem inter iuridicam rerum proprietatem et earum usum statuens. Secundum pontificiam interpretationem, proprietas omnium bonorum quibus franciscani uterentur ad Sedem Apostolicam pertinebat, dum fratribus tantummodo usus pauper et necessarius permittebatur. Hoc modo Nicolaus III plenam Regulae franciscanae cum Evangelio conformitatem auctoritate sua summa confirmavit.[1][4][6]
Documentum aperte intendebat finem imponere discordiis internis et Ordinem ab impugnationibus externis vindicare. Ad hunc finem confirmandum, bulla in clausula quadam vetabat ne quis hunc textum glossaret vel aliter interpretaretur, unde cognomen Noli me tangere accepit. Quae dispositio ostendit voluntatem papae claudendi penitus omnem de paupertate sermonem.[1][4]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 5 6 Girolamo Arnaldi. Niccolò III, papa
- ↑ Christopher Wendt (). Exiit qui seminat
- 1 2 Cathopedia. Exiit qui seminat
- 1 2 3 Franciscan Archive. Exiit qui seminat
- ↑ Ferdinando Treggiari (). Il lessico giuridico della povertà. Ideale minoritico e diritto nel primo secolo dopo Francesco d'Assisi
- 1 2 Augusto Illuminati. POVERTÀ, PROPRIETÀ, USO. POLEMICHE ANTIFEUDALI