Estivali sub fervore

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Estivali sub fervore
Numerus	CB 79
Argumenta	amor
Lingua	lingua Latina mediaevalis
← Anni novi rediit novitasEstivali gaudio →

“Estivali sub fervore” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero LXXIX reperitur.

Textus

1. Estivali sub fervore,

quando cuncta sunt in flore,

totus eram in ardore.

sub olive me decore,

estu fessum et sudore,

detinebat mora.

2. Erat arbor hec in prato

quovis flore picturato,

herba, fonte, situ grato,

sed et umbra, flatu dato.

stilo non pinxisset Plato

loca gratiora.

3. Subest fons vivacis vene,

adest cantus philomene

Naiadumque cantilene.

paradisus hic est pene;

non sunt loca, scio plene,

his iocundiora.

4. Hic dum placet delectari

delectatque iocundari

et ab estu relevari,

cerno forma singolari

pastorellam sine pari

colligentem mora.

5. In amorem vise cedo;

fecit Venus hoc, ut credo.

«ades!» inquam, «non sum predo,

nichil tollo, nichil ledo.

me meaque tibi dedo,

pulchrior quam Flora!»

6. Que respondit verbo brevi:

«ludos viri non assuevi.

sunt parentes michi sevi;

mater longioris evi

irascetur pro re levi.

parce nunc in hora!»

Descriptio

Hoc carmen, in sectione amatoria codicis servatum, speciem pastorellae praebet, ubi poeta sub umbra olivae in loco amoenissimo (quem etiam Plato pingere non potuisset) quiescit. Ibi videt puellam mora colligentem, cuius amore statim capitur auxilio Veneris, sed pastorella adventum viri formidat ob severitatem parentum suorum.

Argumentum carminis effingit occursum inter clericum et rusticam puellam, ubi naturae pulchritudo cum fontibus et Naiadum cantibus quasi paradisum terrestrem creat. In fine carminis, puella castitatem et metum matris opponit blanditiis amatoris, quod est argumentum frequens in poesi goliardica illius aevi.

Investigatio critica

Hoc carmen ad genus sic dictae "pastorellae" pertinet, cuius structura in duas partes dividitur: primum ampla descriptio loci amoeni praebetur (strophae I-III), deinde narratio congressus cum puella sequitur (strophae IV-VI). In exordio, auctor naturam idillicam depingit quae Platonis mentione nobilitatur. Hic locus videtur repetere illam scaenam a Cicerone in libro De Oratore (I, 28) descriptam, ubi auctor Romanus Platonici dialogi Phaedri (230 B) memoriam recolit.

In secunda parte, palescit argumentum amatorium secundum praecepta amoris comitis. Nam secundum illius aetatis theoriam, amor in animo ex sola visione mulieris oritur, sicut Andreas Capellanus in tractatu De amore (III, 1) asseverat, definiens amorem passonem innatam quae ex visione procedat. Figura Florae quoque invocatur, quae ut antiqua verna deitas (secundum Ovidii Fastos, V, 195-274) totum scaenarium mythologica dignitate exornat.

Sermo puellae et petentis verbis ambiguis ac eroticis distinguitur, praesertim ubi de ludo agitur. Puella enim confitetur se ludis virilibus non assuescere, quod clare ad rem veneream spectat. Difficultates autem domesticas affert, severe a parentibus se custodiri affirmans. Quoad hanc lectionem, philologi hodierni formam "ero" (id est heri vel domini) plerumque praeferunt pro "Suevi", quae in editionibus antiquioribus inveniebatur; hoc argumentum de severitate propinquorum in carminibus Buranis saepe recurrit.

Ad extremum, carmen vim illatam attingit. Puella ne sibi violentia adhibeatur precatur, sed haec condicio cum moribus classium socialium illius temporis cohaeret. Andreas Capellanus ipse, in fine sui tractatus, explicat nobiles viros impune vi uti posse erga mulieres humilis condicionis, sicut villanellas, si laudibus neglectis opportunitas se praebeat. Quae vis non ut scelus, sed ut consuetudo ordinis socialis in litteris mediaevalibus saepe describitur.

Bibliographia

• Rossi, Petrus Victorius, red. (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana