Est modus in verbis
| Est modus in verbis | |
|---|---|
| Numerus | CB 20 |
| Argumenta | Avaritia |
| Lingua | Lingua Latina mediaevalis |
“Est modus in verbis” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XX reperitur.[1]
Textus
[recensere | fontem recensere]Descriptio
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen morale brevem sed acrem deliberationem de ethica Aristotelica et Horatiana praebet, praesertim de virtute quae in medio consistit. Auctor initium facit a contentione verborum "dandi" et "tenendi", quae depinguntur sicut duo principia opposita: largitas, quae amorem quaerit, et avaritia, quae miseros homines ad tenacitatem obligat. Haec oppositio inter liberalitatem et cupiditatem argumentum est pernotum in litteris mediis.[1]
In secunda et tertia parte, carmen extollit momentum mensurae et moderationis, non solum in vita privata sed etiam in "regia cura", id est in gubernatione civitatis. Scripturae veterum auctorum hic resonant, nam sententia de virtute quae est "medium vitiorum" directe ex ethica classica sumitur. Auctor monet mala saepe bonis vicina esse, et homines propter errorem iudicii virtutem pro vitio damnare posse, quod difficultatem verae probitatis discernendae indicat.[1]
Ultima pars carminis, auctoritatibus Horatii et Iuvenalis fulta, periculum stultitiae describit. Stultus enim, dum unum vitium fugere conatur, in oppositum ruit quia non servat modum. Vitium ipsum fallax esse dicitur, quia saepe "specie virtutis" se tegit, decipiens eos qui non satis vigiles sunt ad veram naturam rerum perspiciendam. Haec collectio sententiarum ad usum paedagogicum et moralem in scholis cathedralis saeculi XIII aptissima erat.[1]
Investigatio critica
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen oppositione semantica et grammatica nititur, ut de consuetudinibus socialibus atque de beneficentia disputet. Textus antonymis utitur, velut verbum "do, das" contra "teneo", quibus lector eruditus ad liberalitatem exercendam commonetur.[6] Opus in contextum cogitationis de reciprocitate medii aevi inseritur, ubi doni pretium non certa mensura, sed dantis facultate et accipientis dignitate aestimatur.[6] Per haec ludicra verborum, quae in scholis cathedralibus frequentabantur, auctor ordinem idealem officiorum mutuorum defendit, simulque mutationem rationum oeconomicarum, quae tunc ex usu pecuniae oriebatur, reprehendit.[7]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 5 De avaritia 1-25.
- ↑ Horatius, Ep. 1,18,9
- ↑ Ovidius, Remedia 323/24
- ↑ Horatius, Sat. 1, 2, 24
- ↑ Juvenalis 14, 109
- 1 2 Lehtonen, 1995, p. 140.
- ↑ Lehtonen, 1995, pp. 140, 142.
Bibliographia
[recensere | fontem recensere]- Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4