Roman numeral 10000 CC DD.svg
Latinitas bona

Eblana

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere

Vide etiam paginam discretivam: Dublinum (discretiva)

Wikidata-logo.svg Eblana
Res apud Vicidata repertae:
Eblana: insigne
Civitas: Hibernia
Numerus incolarum: 527 612±1
Zona horaria: UTC
Situs interretialisNomen officiale: Dublin, Baile Átha Cliath

Geographia

Superficies: 114 990 000 Metrum quadratum

Tabula geographica

Eblana: situs

Eblana[1][2] seu Dublinum[3] (Anglice Dublin; Hibernice Baile Átha Cliath) est caput et maxima Hiberniae urbs. Eblana ad litus orientale Hiberniae sita est. Urbs in partes duas a flumine Liffey dividitur. Pons maximus O'Connell Bridge (Anglice) appellatur. Hodie 527 612 (anno 2011) homines Eblanam incolunt. Caput est Comitatus Eblanensis.

Generalia[recensere | fontem recensere]

Eblana ad aestuarium fluminis Liffey ad sinum Eblanense sita est, cornu quoddam Maris Hibernici. Urbs commercium navium agile tenet cum portibus Angliae, Scotiae, et Franciae. Rete viae ferratae unionem cum aliis magnis oppidis et regionibus Hiberniae facit. Decem omnino pontes pertinent ad ripas fluvii ulteriores. Terra baiae fluminis partem inferiorem solummodo tegit; apta est et navigiis maioribus. Canales artificiosi duo (Canalis regius 154 chiliometrorum, Canalis grandis 335 chiliometrorum) portum Eblanensem cum plagis septentrionalibus et meridionalibus fluminis Shannon coniungunt. Eblanae iuncta sunt nonnulla illustria suburbia, e.g. Glasnevin. In sepulcreto spectari possunt cippi luctantium in Hiberniae libertatem ut Danielis O'Connell et Ioannis Philpot Curran.

Historia[recensere | fontem recensere]

Oppidum in tabulis historicis nominis versionem a Claudio Ptolemaeo propositam habuit, i.e. Eblanae. Postea urbi nomen Dubh-linn (Hibernice, 'stagnum nigrum') fuit. Anno 291 victoria parta est in milites Regni Leinster. Circa annum 450 Sanctus Patricius Christianismum in oppidum introduxit. Saeculo nono urbs a Danis occupata est; anno 832 Dani urbem Dyslin nominabant, quae eis caput regni Danici valde potentis serviebat. Sed Hibernorum summum imperium revenit paullatim annis 1052, 1075, 1124. Anno 1171 rex Henricus II Danos expugnante gravione Ricardo Strongbow repulsit. Anno 1172 Eblana domicilium aulicum factum est; Henrico adhuc regente, postea etiam urbis privilegia tributa sunt. Usque seditionem Hibernorum anni 1798 Eblana sub gubernio Anglico mansit. Nova temptatio urbis sub dominium Hibernicum reddendae anno 1803 duce Robert Emmet ad irritum iit. Neque annis 1847 et 1867 novae temptationes ullum effecerunt. In crudelibus tumultibus Hibernicis anno 1916 factis Eblanae acriter pugnatum est. Oppidum in rebus novis annorum inter 1919 et 1921 quoque partes suas egit. Effectus fuit creatio Civitatis Hibernicae Liberae. Inde ab anno 1922 Eblana caput Reipublicae Hiberniae est. Eblana erat insulae caput in multis civitatibus:

Oeconomica[recensere | fontem recensere]

Eblana sedes oeconomica magni momenti est, terrae baia gravissima et nodus commercialis. Inter ergasteria varia numerantur fabricae cerevisiae, calceamentorum, vitrorum, pharmaceuticorum, cibariorum. Confectio navalis traditionem antiquam habet. Exportantur imprimis iumenta et agriculturalia.

Res videndae[recensere | fontem recensere]

Multa historica aedificia inveniuntur in oppido antico ad meridiem fluminis Liffey sito. Dublin Castle appellatur cor Eblanae ubi olim officia praefecti regis Anglici fuerunt. Aedium pars maxima in saxo elegantissime eminens super urbem flumenque erigitur. Quod castellum olim burgus fortificatus fuerat antequam anno 1560 sedes legati fieret. Archivium invenitur in Turri Bermingham, castelli antiquissima parte, quae anno 1411 erecta est. Construebatur gradatim usque ad saeculum XVII. In earum vicinia sunt prisca Bursa (postea ea utebantur tamquam curia; camaram habet cum columnis Corinthicis, constructa est anno 1779) et Ecclesia Christi, cathedralis protestantica, cuius origo fuerat anno 1038 quaeque annis inter 1870 et 1877 reconstructa est. Ecclesia cathedralis Sancti Patricii generis Gothici centrum communitatis protestanticae in Re publica Hibernca degentium esse constat. Erecta fuit ista metropolis iam anno 1190; mutationes fiebant annis inter 1220 et 1260. Ionathan Swift, priscus fani decanus, hic sepultus est. Anno 1816 Ecclesia cathedralis catholica constructa est (cui est portibus Dorica), Ecclesia Sancti Andreae (generis Graeci) et Ecclesia Sancti Georgii.

Alia aedificia mentione digna sint Officium vectigalium saeculi XVIII ((construebatur sub Ponte O'Connell, habet frontem 115 metrorum, porticum Doricam, tholum 38 metrorum cum statua Spei), Iudicium et Leinster House, parlamenti Hibernici domus inferior (constructiones usque annum 1739, cum rotunda porticu Ionica). Multae statuae in honorem civium inclutorum plantatae sunt (e.g. pro Daniele O’Connell, Edmundo Burke, Oliverio Goldsmith).

Instituta educatoria sunt Universitas Eblanae (Trinity College) et Collegium universitarium (University College). Splendida est etiam Bibliotheca Collegii Trinitatis iuxta Dublinum. Inter academias peritorum excellit Academia promovendis scientiis et antiquitatis studiis (cum bibliotheca et museo, inde ab 1786) necnon Societas Eblanensis promovendis agriculturae quaestibusque (fundata anno 1731). Anno 1854 Universitas catholica condita est. Ne obliviscaris Museum nationale (cum multis prahistoriae Hibernicae vestigiis), Pinacothecam nationalem (cum effigiebus et statuis) nec Theatrum abbatiale (Abbey Theatre).

Principale Eblanae viridarium nominatur a Phoenice ubi est et domicilium praesidis reipublicae.

Ecclesiastica[recensere | fontem recensere]

Episcopatus Danicus de archiepiscopo Cantuariensi dependens anno 1152 ipse archiepiscopatus creatus est. Eblana est sedes archiepiscopalis et Ecclesiae Anglicanae et Ecclesiae Catholicae Romanae. Archiepiscopus Anglicanus est Reverendissimus Ioannes Neill et Romanus Reverendissimus Dermitius Martin. Duae aedes cathedrales sunt, altera Sancto Patricio, altera Christo Domino dicata, quarum haec Dioecesis Dublini et Glendalough ecclesia materna est, illa patriae totius. Aedes procathedralis Romana Catholica Sanctae Mariae dicata est.

Incolae notabiles[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. "Eblana": Claudius Ptolemaeus, Geographia
  2. "Eblanda" (per errorem typographi?): PONS Wörterbuch für Schule und Studium: Lateinisch-Deutsch (Klett: ISBN 3-12-517553-4)
  3. "Dublana, Dublinum, Dublinia, Dublinium, Eblana": J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus (Dresdae: Schönfeld, 1861; 1909. Brunsvici, 1972) Ed. 1861 Ed. 1909 Ed. aucta 1972

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Charnock, Richard Stephen. 1859. Local Etymology. Londinii: Houlston and Wright.
  • Clarke, Howard. 1990. Medieval Dublin: The Living City. Eblanae: Irish Academic Press. ISBN 0716524600.
  • Duffy, Seán, Ailbhe MacShamhráin, et James Moynes. 2005. Medieval Ireland: An Encyclopedia. Novi Eboraci: Routledge. ISBN 0415940524.
  • Flynn, John, et Jerry Kelleher. 2003. Dublin Journeys in America. High Table Publishing. ISBN 0954469410.
  • Hem, Hanne. 1994. Dubliners, An Anthropologist's Account. Oslo.
  • Liddy, Pat. 2000. Dublin A Celebration: From the 1st to the 21st century. Dublin City Council. ISBN 0946841500.
  • Craig, Maurice. 1989. The Architecture of Ireland from the Earliest Times to 1880. Batsford. ISBN 0713425873.
  • McDonald, Frank. 1989. Saving the City: How to Halt the Destruction of Dublin. Tomar Publishing. ISBN 1871793033.
  • McGee, Thomas D'Arcy. 1863. A popular history of Ireland: from the earliest period to the emancipation of the Catholics. Novi Eboraci: Sadlier.
  • McParland, Edward. 2001. Public Architecture in Ireland 1680–1760. Portu Novo: Yale University Press. ISBN 0300090641.
  • Richardson, Dan. 1999. Dublín. Ediciones B. ISBN 844069203X.

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad Eblanam spectant.
Urbes Europae capitales

Ordine alphabetico enumerataeAmstelodamum • Andorra Vetus • Athenae • Belogradum • Berna • Berolinum • Bratislavia • Bruxellae • Bucaresta • Budapestinum • Chisinau • Eblana • Hafnia • Helsingia • Holmia • Kiovia • Labacum • Londinium • Lutetia • Luxemburgum • Marinum • Matritum • Minscum • Monoecus • Moscua • Olisipo • Osloa • Podgorica • Praga • Reykiavica • Riga • Roma • Scupi • Seraium • Serdica • Tallinna • Valetta • Vallis Dulcis • Varsavia • civitas Vaticana • Vilna • Vindobona • Zagrabia

Sub civitatum nominibus annexaeAlbania • Andorra • Austria • Belgia • Bosnia et Herzegovina • Britanniarum Regnum • Bulgaria • Cechia • Croatia • Dania • Estonia • Finnia • Francia • Germania • Graecia • Helvetia • Hibernia • Hispania • Hungaria • Islandia • Italia • Lettonia • Lichtenstenum • Lituania • Portugallia • Luxemburgum • Macedonia • Melita • Moldavia • Monoecus • Mons Niger • Nederlandia • Norvegia • Polonia • Romania • Russia • Ruthenia Alba • Sanctus Marinus • Serbia • Slovacia • Slovenia • Suecia • Turcia • Ucraina • civitas Vaticana