Dum domus lapidea

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Dum domus lapidea
Numerus	CB 197
Argumenta	Alcoholismus, Alea, Conviviality
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← In taberna quando sumusMella cibus dulcis →

“Dum domus lapidea” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CXCVII reperitur.

Textus

1. Dum domus lapidea

foro sita cernitur,

et † a fratris rosea

visus dum allicitur,

«dulcis» ferunt socii

«locus hic est hospitii.

Bacchus tollat,

Venus molliat

vi bursarum pectora

et immutet

et computet

vestes in pignora.

2. Molles cibos edere,

impinguari,

dilatari

studeamus ex adipe,

alacriter bibere.»

3. Hei, quam felix est iam vita potatoris,

qui curarum tempestates sedat et meroris!

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

dum flavescit vinum in vitro subrubei coloris.

4. Bibuli lagenam

absorbent vino plenam,

vinum mixtum mellifluo odore,

claretum forte nectareo sapore.

scyphos crebros repetunt in sede maiestatis,

in qua iugum inops perdit sue paupertatis.

5. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

omnes dicunt: «surgite, eamus!

venter exposcit, ut paululum edamus.

stomachus recusat potum diu carens cena,

et simplex erit gaudium, si cutis non sit plena.»

6. Ex domo strepunt gressu inequali;

nasturcio procumbunt plateali.

fratres nudi carent penula;

ad terram proni flectunt genua.

in luto strati dicunt: «orate!»

per posteriore dorsi vox auditur: «levate!

exaudite iam vestre sunt orationes,

quia respexit Bacchus vestras compunctiones.»

Descriptio

Hoc carmen, in sectione potoria codicis repertum, vitam hilaris goliardi in taberna celebrat, ubi potus, cibus, et amor vi bursarum comparentur. Poeta describit quomodo bibuli, postquam vestes pro pignore dederunt, ebrietate capti in luto platearum procumbant, parodiam liturgicam orationis et compunctionis agentes. Carmen transitionem a laetitia convivii ad miseram sed comicam condicionem ebriorum nuda corpora in luto trahentium depingit.

Investigatio critica

Hic carmina ad genus tabernarium refertur, ubi argumenta de amore intermisso et epularum laude inter se permiscentur. Opus praecipue parodiam carminis LXII exhibet, sacra verba ad res profanas flectens.

In secundo versu, locutio "Surgite, eamus" manifesto locum Evangelii secundum Ioannem (XIV, 31) imitatur, ubi scriptum est: «Surgite, eamus hinc». Haec verba, in textu biblico gravis momenti, hic ad hilaritatem vel ad convivii consuetudines detorquentur.

In quinta stropha parodia liturgica ulterius procedit. Dum enim in ritu sacro sacerdos "Oremus" dicit, diacono "Flectamus genua" et subdiacono "Levate" respondentibus, hic carminis auctor iisdem verbis ad res ludicras utitur. Etiam clausulae stropharum et totius carminis sententias biblicas sapiunt, ita ut totus textus speciem sacram, sed naturam iocosam praebeat.

Bibliographia

• Rossi, Petrus Victorius, red. (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana