Jump to content

Dulce solum natalis patrie

E Vicipaedia
Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
Dulce solum natalis patrie
NumerusCB 119
ArgumentaAmor
LinguaLingua Latina mediaevalis

Dulce solum natalis patrie est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CXIX reperitur.[1]

1. Dulce solum natalis patrie,
domus ioci, thalamus gratie,
vos relinquam aut cras aut hodie,
periturus amoris rabie.

2. Vale tellus, valete socii,
quos benigno favore colui,
et me dulcis consortem studii
deplangite, qui vobis perii!

3. Igne novo Veneris saucia
mens, que prius non novit talia,
nunc fatetur vera proverbia:
«ubi amor, ibi miseria.»

4. Quot sunt apes in Hyble vallibus,
quot vestitur Dodona frondibus
et quot natant pisces equoribus,
tot abundat amor doloribus.[1]

Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, est planctus clerici qui patriam sociosque relinquere cogitur propter violentiam amoris qua afficitur. Poeta valedictione utitur ut statum mentis suae describat, ubi dulcedo locorum natalium cum acerbitate passionis novae confligit.[1]

Argumentum carminis amaritudinem experientiae amatoriae effert, veteribus proverbiis et comparationibus classicis utens, sicut referentiae ad Hyblae apes et Dodonae silvas. Auctor declarat amorem non solum gaudium, sed praecipue multitudinem dolorum afferre, quod argumentum est frequentissimum in lyrica goliardica saeculi XII et XIII.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

Hoc carmen singulari sollertia argumentum secreti vel saltem verecundiae in rebus amatoriis tractat, quin in vana parodia delabatur. In textu pariter argumenta fidelitatis atque laudis amatae (str. 1-2 et 8-9) explicantur, quae auctor modo prorsus novo interpretatur. Poeta amores extra conjugium a Iove actos commemorat, manifesto exemplo Ovidii usus (Metamorphoses VI, 103-114), praesertim ubi de Danae et Europa agitur. [2]

Scriptor per ironiam quandam fidem suam super Martem adiurat, quamvis hic deus, ut apud Ovidium legitur (Metamorphoses IV, 171-189), ipse adulter fuerit cum Venere. Talis iuratio, in strophis quarta et quinta contenta, ex industria ambigua videtur, cum testes adhibeantur ad fidem servandam minime idonei. [3]

Conclusio autem carminis per seriem adynatorum construitur, quibus impossibilia mundi naturae finguntur antequam amor deficiat. Una cum his Paris et alii heroes antiqui memorantur, sicut mos erat in carminibus popularium fularum (vulgatissimis lais). Denique mentio de Parthis fit, quorum pugnandi mos, retro sagittas emittendi, iam ab Ovidio in Arte Amatoria celebratus erat ut imago periculi et fallaciae. [4]

Investigatio palaeographica musica

[recensere | fontem recensere]

Analysim palaeographicam carminis moralis cuius titulus est Dulce solum (CB 119), fontes manuscripti saeculorum XII, XIII, et XV praebent, inter quos eminent Codex Buranus (Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4660), codex Carnotensis (Chartres 223), et fragmenta Lincensia (Linz 324). Haec cantio, quae de excessibus amoris monet, structuram metricam raram exhibet, constat enim ex quartinis cum caesura (3'+4") et bisillabo finali adiecto. In codicibus antiquioribus, scilicet B et L, notatio musica neumi adiastematicis exarata est, qui cursum melodiae sine lineis demonstrant, sed bisillabum conclusivum vacuum relinquunt. Contra, codex Carnotensis (C) notationem diastematicam praebet, quae interpretationem melodiae accuratiorem sinit. Palaeographica comparatio inter codices B et S (Stutgardia, HB I 95) nexum quendam demonstrat, unde nonnulli eruditi opinantur melodiam in Codice Burano ex fonte Stutgardiensi vel simili exemplari descriptam esse. [5]

Ex parte musica, melodia in codice Carnotensi servata quattuor versus ambit, ubi tertius versus variat ab aliis, contra opinionem quorundam musicologorum qui simplicem repetitionem frustra proposuerunt. In Codice Burano, carmen quinque strophas habet, quibus adduntur duo hexametri leonini sine notatione musica, qui de necessitate mensurae in rebus humanis tractant. Bisillabus ille terminalis, qui in notatione saepe reiteratio ultimarum mensurarum videtur, momentum habet in exsecutione amensurali vel mensurata, prout a Lipphardt vel Clemencic disputatur. Haec elementa palaeographica, praesertim neumi in textu Dulce solum, testantur non solum diffusionem carminis in territoriis Sueviae et Franciae, sed etiam diversitatem scribendi inter scholas cathedrales et monasteria saeculi XIII. [6]

  1. 1 2 3 4 Carmina amatoria 101-122a.
  2. Rossi, 2006, pp. 288-289
  3. Rossi, 2006, pp. 288-289
  4. Rossi, 2006, pp. 288-289
  5. "Dulce solum (cb 119)". Examen apium
  6. "Dulce solum (cb 119)". Examen apium

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi