Theodisce
1. Diu mukke můz sich sere muen,
wil si den ohsen uber luen.
2. Gienge ein hunt des tages tausent stunt
ze chirchen, er ist doch ein hunt.
3. Manich hunt wol gebaret,
der doch der leute varet.
4. Ez dunchet mich ein tumber sin,
swer waent den ouen obergin.
5. Swa ich waiz den wolues zant,
da wil ich hueten meiner hant,
daz er mich niht verwnde,
sein beizzen swirt uon grunde.
6. Der lewe sol auch nimmer lagen,
wellent in die hasen iagen.
7. Div fliug ist, wirt der sumer heiz,
der chuenste uogel, den ich waiz.
8. Der bremen hohgezit zergat,
so der augest ende hat.
9. Die cheuern uliegen unuerdaht,
des uallet maniger in ein paht.
10. Die froesche tuent in selben schaden,
wellent si den storchen zu hůse laden;
di wisen chunnen wol uerstan,
waz ich tore gesprochen han.
11. Der lewe fuerhtet des mannes niht,
wan ob er in hoeret und niht siht.
12. Der cheuer sich selb betriuget,
swenn er ze hohe fliuget.
13. Diu nahtegal diche muet,
swenn ein esel oder ein ohse luet.
14. Der hunt hat leder urezzen,
so man dienstes wil uergezzen.
15. Der hofwart vnd der wind
selten gůte friunde sind.
16. Swer schalchait lernt in der iugent,
der hat uil selten staete tugent.
17. Man siht uil selten richez hůs
ane dieb und ane můs.
18. Von reht iz auf in selben gat,
swer dem andern geit valschen rat.
19. Der esel und di nahtigal
singent ungelichen schal.
20. Swa man den esel chroenet,
da ist daz land gehoenet.
21. Minne, schatz, groz gewin
vercherent gůtes mannes sin.
22. Man minnet nu schatz mere
danne got, lyb, sel vnd ere.
23. So staete friundin nieman hat,
er fuerihte doch ir missetat.
24. Vremede scheidet herzelieb,
stat machet manigen dieb.
25. Swer lieb hat, der wirt selten urei
vor sorgen, daz ez unstaete sei.
26. Herzelieb hat manich man,
der doch gar uerniugeret dran.
[1]Latine
1. Culex debet se multum fatigare,
si vult bovem superare.
2. Si canis iret millies in die
ad ecclesiam, tamen canis est.
3. Multi canes bene se gerunt,
qui tamen homines insidiantur.
4. Videtur mihi stultus sensus,
quisquis putat furnum superare.
5. Ubi scio lupis dentem,
ibi volo custodire manum meam.
6. Leo nunquam debet insidiari,
si lepores eum venari volunt.
7. Musca est, cum aestas calet,
audacissima avis quam scio.
8. Tabani festum praeterit,
cum augustus finem habet.
9. Scarabaei volant inconsulte,
unde multi cadunt in foveam.
10. Ranae sibi ipsis damnum faciunt,
si ciconias ad domum invitare volunt.
11. Leo non timet hominem,
nisi cum eum audit et non videt.
12. Scarabaeus se ipsum decipit,
cum nimis alte volat.
13. Luscinia saepe mueret,
cum asinus aut bos mugit.
14. Canis corium edit,
cum servitii oblivisci vult.
15. Canis villaticus et vertagus
raro boni amici sunt.
16. Qui nequitiam discit in iuventute,
raro habet stabilem virtutem.
17. Videtur raro dives domus
sine fure et sine mure.
18. Iure in se ipsum cadit,
qui alteri dat falsum consilium.
19. Asinus et luscinia
cantant dissimilem sonum.
20. Ubi asinus coronatur,
ibi terra dehonestatur.
21. Amor, thesaurus, magnus quaestus
pervertunt boni viris sensum.
22. Amantur nunc opes magis
quam Deus, corpus, anima et honor.
23. Nemo tam stabilem amicam habet,
ut non timeat eius delictum.
24. Absentia separat cor dilectum,
occasio facit furem.
25. Qui amat, raro liber erit
a cura, ne res instabilis sit.
26. Cor dilectum multi habent,
qui tamen eo privantur.