Cum inter nonnullos
| Cum inter nonnullos Litterae encyclicae | |
|---|---|
| Pontifex | Ioannes XXII |
| Datum | 12 Novembris 1323 |
| Annus pontificatus | VIII |
| Argumenta | De heresi negantium Christum eiusque apostolos res aliquas possedisse |
“Cum inter nonnullos” incipit bulla apostolica a papa Ioanne XXII die 12 Novembris anno 1323 promulgata, octavo anno pontificatus sui currente. Hoc documentum editum est in media illa acerrima controversia de paupertate Christi, quae Sedem Apostolicam cum partibus Ordinis Fratrum Minorum commisit, praesertim cum iis qui "spirituales" dicuntur. Per hanc bullam, pontifex haereticam declaravit illam asseverationem qua affirmabatur Christum et apostolos nihil umquam possedisse, neque singulatim neque communiter, definitionem doctrinalem obligantem pro universa Ecclesia constituens. Haec bulla habetur inter praecipuos gradus conflictus inter Ioannem XXII et Franciscanos radicales, graves consecutiones theologicas, iuridicas et politicas per primam partem saeculi XIV afferens.[1][2][3]
Ex parte doctrinali, bulla limites interpretationis orthodoxae de paupertate evangelica fixit; ex parte iuridica, rationem illam fictitiae proprietatis quae vitam mendicantium regebat sustulit; ex parte denique politica, ad exacerbandum certamen inter papatum et Imperium contulit. Documentum insuper modum regendi Ioannis XXII illustrat, qui arta collaboratione cum theologis iurisperitisque, diligenti curatione dogmatum et firma defensione auctoritatis pontificiae contra provocationes internas et externas utebatur.[1]
Contextus Historicus
[recensere | fontem recensere]Promulgatio bullae Cum inter nonnullos in diuturnam controversiam de interpretatione paupertatis evangelicae inscribitur. Ab exeunte saeculo XIII, variae constitutiones pontificiae — ac praesertim Exiit qui seminat Nicolai III — statuerant bona quibus fratres minores uterentur ad Sanctam Sedem iuridice pertinere, dum Franciscani tantummodo usum eorum retinerent. Haec ratio eo spectabat ut propositum paupertatis cum necessitatibus ordinis conciliaretur. Sub Ioanne XXII autem disputatio acrior facta est ob radicalem opinionem quorundam Franciscanorum, qui non solum personalem Christi paupertatem defendebant, sed etiam omnem formam proprietatis, etiam communis, a Christo et apostolis abicere volebant. Haec thesis a multis magistris Franciscanis defensa et in Capitulo generali Perusino anni 1322 confirmata est, quod papam ad intercedendum impulit.[2][3]
Postquam papa vetitum glossandi priora decreta sustulit per bullam Quia nonunquam (die 26 Martii 1322) et fictioni iuridicae proprietatis pontificiae renuntiavit per bullam Ad Conditorem canonum (die 8 Decembris 1322), Ioannes XXII amplam consultationem theologicam mandavit. Sententiae cardinalium, episcoporum et magistrorum collectae et a pontifice ipso examinatae sunt, unde orta est finalis redactio bullae Cum inter nonnullos.[2][3]
Huius bullae promulgatio grave discidium intra Ordinem Fratrum Minorum excitavit. Dum cardinales et fratres in Curia Romana praesentes papae decisioni assensi sunt, acerrimi adversarii subicere se noluerunt et cum imperatore Ludovico IV Bavarico foedus inierunt. Inter praecipuos dissidentes fuerunt minister generalis Michaël de Caesena, Guillelmus de Ockham et Bonagratia de Bergamo, qui anno 1328 ex Avnione fugerunt et papam de haeresi accusaverunt. Haec ruptura novas condemnationes pontificias attulit et depositionem Michaelis de Caesena ut generalis Ordinis, necnon editionem bullae Quia vir reprobus (anno 1329), qua Ioannes XXII doctrinam suam de paupertate et proprietate defendit atque illustravit.[2][3]
Argumentum Bullae
[recensere | fontem recensere]Bulla sollemniter haereticam declarat propositionem quae affirmat Christum et apostolos nihil umquam possedisse, neque privatim neque communiter. Secundum Ioannem XXII, Christus et apostoli non solo iure utendi in rebus ad vitam necessariis contenti fuerunt, sed etiam vero iure dominii usi sunt, potestate disponendi et alienandi res inclusa. Hac definitione papa finem imposit liti doctrinali, affirmans legitimitatem theologicam proprietatis in vita Christi et reiciens illam opinionem quae perfectionem evangelicam cum absoluta negatione omnis possessionis identificabat. Bulla ita confirmat auctoritatem Sedis Apostolicae ad Scripturas et traditionem authentice interpretandas contra radicalia placita quorundam Franciscanorum.[2][3]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 Giovanni XXII.
- 1 2 3 4 5 Ferdinando Treggiari (). Il lessico giuridico della povertà. Ideale minoritico e diritto nel primo secolo dopo Francesco d'Assisi
- 1 2 3 4 5 Augusto Illuminati (). POVERTÀ, PROPRIETÀ, USO. POLEMICHE ANTIFEUDALI