Celum, non animum

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Celum, non animum
Numerus	CB 15
Argumenta	Avaritia
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← O varium FortuneFortune plango vulnera →

“Celum, non animum” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XV reperitur. .

Textus

Celum, non animum

mutat stabilitas,

firmans id optimum,

quod mentis firmitas

vovet - cum animi

tamen iudicio;

nam si turpissimi

voti consilio

vis scelus imprimi

facto nefario,

debet hec perimi

facta promissio.

Non erat stabilis

gradus, qui cecidit,

pes eius labilis

domus, que occidit.

hinc tu considera,

quid agi censceas,

dum res est libera;

sic sta, ne iaceas;

prius delibera,

quod factum subeas,

ne die postera

sero peniteas.

Facti dimidium

habet, qui ceperit,

ceptum negotium

si non omiserit,

non tantum deditus

circa principia,

nedum sollicitus

pro finis gloria;

nam rerum exitus

librat industria,

subit introitus

preceps incuria.

Coronat militem

finis, non prelium;

dat hoc ancipitem

metam, is bravium;

iste quod tribuit,

dictat stabilitas;

istud quod metuit,

inducit levitas;

nam palmam annuit

mentis integritas,

quam dari respuit

vaga mobilitas.

Mutat cum Proteo

figuram levitas,

assumit ideo

formas incognitas;

vultum constantia

conservans intimum,

alpha principia

et o novissimum

flectens fit media,

dans finem optimum,

mutans in varia

celum, non animum.

Descriptio

In hoc carmine moralistico auctor stabilitatem mentis et constantiam laudat, incipiens a celebri sententia Horatiana quae docet caelum mutari posse, sed non animum. Argumentum principale versatur circa firmitatem propositi, quae tantum bona esse dicitur si iudicio recti animi regatur; nam promissa nefaria vel turpia non servanda, sed potius perimenda sunt secundum auctorem.

Poeta lectorem hortatur ad prudentiam et deliberationem antequam aliquid agat, ne serum paeniteat. Exemplum dat de domo labili et gradu instabili qui cadit, monens ut unusquisque statum suum servet ne iaceat. Doctrina de perseverantia hic explicatur: qui coepit negotium iam dimidium facti habet, sed gloria vera non in initiis, sed in exitu rerum per industriam librato consistit.

In ultima parte, carmen opponit integritatem mentis et levitatem mutabilem. Dum levitas Protei more figuras varias et incognitas assumit, constantia vultum intimum servat et ab initio (alpha) usque ad finem (omega) perstat. Victoria vel "bravium" non proelio ipsi, sed fini et stabilitati tribuitur, quia mentis integritas palmam meretur, quam vaga mobilitas amittit.

Investigatio palaeographica musica

Celum non animum habitudo musica pervestigatur praesertim in duobus fontibus manuscriptis praecipuis, scilicet codice Florentino (Biblioteca Medicea Laurenziana, Pluteus 29.1, littera F signato) et codice Guelferbytano (Herzog-August-Bibliothek, Guelf. 628, littera W signato). Haec canzone strofica, quae tribus vocibus concinitur, structuram polyphonicam exhibet ubi investigatio palaeographica differentias notationis inter testes graphicos manifestat. In codice F, signatura systematis (armatura) ad partem tripli ponitur, dum codex W rarius hoc signum adhibet. Notatio neumatica in his libris elementis subtilibus constat: reperiuntur enim plicae, quae ornamenta vocalia indicant, et distrophae in codice W servatae. Analysi comparativa facta, videntur varietates inter puncta simplicia et formas complexiores sicut climacum (descensum sonorum do-si-la) vel pedem (ascensum do-re). Divisiones rhythmicae sub lineis positae, quae in codice Florentino certas mensuras definiunt, in codice W frequentiores inveniuntur, praesertim ad initium segmentorum musicalium. Hae varietates palaeographicae non solum usum practicum cantuum sed etiam traditiones scriptoriae diversas in locis origine differentibus demonstrant.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana