Ad Conditorem canonum
| Ad Conditorem canonum Litterae encyclicae | |
|---|---|
| Pontifex | Ioannes XXII |
| Datum | 8 Decembris 1322 |
| Annus pontificatus | VII |
| Argumenta | De paupertate evangelica et bonis Fratrum Minorum |
“Ad Conditorem canonum” incipit bulla apostolica a papa Ioanne XXII die 8 Decembris anno 1322 promulgata, septimo anno pontificatus sui currente. Hoc documentum in illa magna controversia de paupertate Christi et apostolorum inscribitur, quae pontificem cum multis partibus Ordinis Fratrum Minorum commisit, iis praesertim qui paupertatem absolutam tam singulorum quam communitatis defendebant. Per hanc bullam, Ioannes XXII rationem iuridicam elegit quae graves consecutiones in doctrinam et instituta attulit: papa enim declaravit se iuribus proprietatis definitive renuntiare, quae Sedes Apostolica super bona a fratribus minoribus aliisque ordinibus mendicantibus usitata susceperat, finem imponens regimini a decessoribus suis constituto.[1][2][3]
Promulgatio huius bullae statim acerrimas reprehensiones inter fratres minores excitavit. Legati ordinis, sicut Bonagratia de Bergamo, papae decisionem interpretati sunt ut rupturam a regimine quod iuris divini esse putabatur. Propter has reclamationes, Ioannes XXII ad tempus concessit ut Ecclesia Romana proprietatem quorundam bonorum maiorum, sicut ecclesiarum et conventuum, retineret, quin tamen a principiis bullae recederet. Haec concessio pontifici viam stravit ad pleniorem responsionem doctrinalem parandam, quae postea in bulla Cum inter nonnullos anni 1323 perfecta est, qua haeretica declarata est propositio quae negabat Christum et apostolos ullam rem possedisse. Ita bulla Ad Conditorem canonum facta est fundamentum iuridicum quo Ioannes XXII necessitudinem inter paupertatem evangelicam, proprietatem et auctoritatem pontificiam denuo definivit.[1][2][3]
Contextus Historicus
[recensere | fontem recensere]Iam a pontificatu Nicolai III, Ecclesia rationem iuridicam instituerat ad conciliandum propositum Franciscanum paupertatis cum necessitatibus mundanis vitae religiosae. Secundum bullas Exiit qui seminat et Exivi de Paradiso, proprietas bonorum quibus fratres utebantur ad Sedem Apostolicam formaliter pertinebat, dum religiosis tantum usus facti concedebatur. Hoc pactum, licet ad integritatem idealis Franciscani servandam excogitatum, decursu temporis instabile videbatur et fons contentionum factum est. Sub Ioanne XXII disputatio rursus flagravit, cum theologi et iurisperiti dubitarent an haereticum esset negare Christum et apostolos bona possedisse. Controversia culmen habuit post capitulum generale Perusinum anni 1322, quod doctrinam paupertatis absolutae palam defendit.[2][3]
Argumentum Bullae
[recensere | fontem recensere]In bulla Ad Conditorem canonum, Ioannes XXII sententiam praesertim iuridicam protulit. Pontifex affirmavit distinctionem inter proprietatem et usum, praesertim in rebus quae usu consumuntur, veritate carere et fictionem iuris tantum evasisse. Argumentatus est insuper hoc systema non veram paupertatem fovere, sed mores contrarios genuisse, ubi rerum administratio cum specie perfectionis spiritualis miscebatur. Quocirca pontifex dominio bonorum fratribus attributorum renuntiavit, plenam responsabilitatem iuridicam super bona usitata ipsis communitatibus religiosis reddens. Hoc modo Ioannes XXII pacta a decessoribus inita sustulit et fundamentum illud destruxit quo Franciscani affirmare solebant se sine ulla proprietate vivere per mediationem Sanctae Sedis.[2][3]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 Giovanni XXII.
- 1 2 3 4 Ferdinando Treggiari (). Il lessico giuridico della povertà. Ideale minoritico e diritto nel primo secolo dopo Francesco d'Assisi
- 1 2 3 4 Augusto Illuminati (). POVERTÀ, PROPRIETÀ, USO. POLEMICHE ANTIFEUDALI