A Globo Veteri

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

A Globo Veteri
Numerus	CB 67
Auctor	Petrus Blesensis
Argumenta	Amor
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← Acteon, Lampos, Erythreus et PhilogeusSaturni sidus lividum →

“A globo veteri” est initium carminis a Petro Blesensi Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero LXVII reperitur.

Textus

1a.A globo veteri

cum rerum faciem

traxissent superi

mundique seriem

prudens explicuit

et texuit

Natura,

iam preconceperat,

quod fuerat

factura.

1b.Que causas machine

mundane suscitans,

de nostra virgine

iam dudum cogitans

Plus hanc excoluit,

plus prebuit

honoris,

dans privilegium

et pretium

laboris.

2a.In hac pre ceteris

totius operis

Nature lucet opera.

tot munera

nulli favoris contulit,

sed extulit

hanc ultra cetera.

2b.Et, que puellulis

avara singulis

solet partiri singula:

huic sedula

impendit copiosius

et plenius

forme munuscula.

3a.Nature studio

longe venustata,

contendit lilio

rugis non crispata

frons nivea.

simplices siderea

luce micant ocelli.

3b.Omnes amantium

trahit in se visus,

spondens remedium

verecunda risus

lascivia.

arcus supercilia

discriminant gemelli.

4a.Ab utriusque luminis

confinio

moderati libraminis

iudicio

naris eminentia

producitur venuste

quadam temperantia:

nec nimis erigitur

nec premitur

iniuste.

4b.Allicit verbis dulcibus

et osculis,

castigate tumentibus

labellulis,

roseo nectareus

odor infusus ori.

pariter eburneus

sedet ordo dentium

par nivium

candori.

5a.Certant nivi, micant lene

pectus, mentum, colla, gene;

sed, ne candore nimio

evanescant in pallorem,

precastigat hunc candorem

rosam maritans lilio

prudentior Natura,

ut ex his fiat aptior

et gratior

mixtura.

5b.Rapit michi me Coronis,

privilegiata donis

et Gratiarum flosculis.

nam Natura, dulcioris

alimenta dans erroris,

dum in stuporem populis

hanc omnibus ostendit,

in risu blando retia

Veneria

tetendit.

Descriptio

Hoc carmen, Petro Blesensi attributum, de creatione puellae perfectae (nomine Coronis) narrat, quam Natura ipsa summo studio ex globosa mundi origine formavit. Poeta singulas partes corporis carissimae virginis, sicut frontem, oculos, nares et dentes, eleganti stilo cosmographico describit, monstrans quomodo divina prudentia omnia dona pulchritudinis in hanc unam mulierem contulerit.

In contextu litterario, carmen argumenta philosophica de vi creativa Naturae cum lyricis amatoriis coniungit, ubi puella non solum amata, sed summum opus creationis mundanae videtur. Venus denique per risum puellae insidias amantibus parat, quod carmen ad sphaeram eroticam et goliardicam plene reducit.

Investigatio palaeographica musica

Analysim palaeographicam carminis fontes manuscripti tres praecipue praebent: Codex Buranus (B), codex Arundel 384 (A) et codex Laurentianus (F, Pluteus 29.1). In codice Laurentiano, hoc carmen in folio 446v reperitur, quamquam stropha ultima caret; hic codex, qui inter maximos fontes musicae saeculi XIII numeratur, notationem musicam per totum versum folii extendit, sed lacuna in fine fasciculi decimi suspicionem de deperditis foliis movet. Econtra, Codex Buranus (B), licet musicis notis careat, spatia vacua pro vocalizandis melismatis (exempli gratia in versibus i.1/5 et ii.2/6) reliquit, quod usum canendi et structuram melismaticam in mente scriptoris fuisse demonstrat. Haec spatia in codice F cum notis musicis congruunt, ubi melismata densiora in primis partibus stropharum exarata sunt.

Structura musica huius sequentiae super alternationem stropharum (a et b) aedificatur, ubi eadem melodia pro binis strophis repetitur. Investigatio rhythmica ostendit totum brano secundum andante binarium procedere, quod ex congruentia inter accentus tonicos textus et positiones notationis videri potest. Accentus fortes, qui in finibus rimatis inveniuntur, grigliae rhythmicae fundamentum constituunt, ubi distantia inter hos ictus numquam quattuor syllabis minor aut octo maior invenitur. Haec regularitas sinit ut unitates rhythmicae (quasi mensurae) quattuor syllabarum agnoscantur, quae parallelismos inter varias frases melodicas efficiunt. Notatio in codice F, quamvis non mensuralis secundum artem posteriorem, per ductum neumularum et dispositionem melismatum hunc rhythmum trochaicum sublineat, praesertim in versibus longioribus ubi pondus syllabarum cum motu melodiae cohaeret.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana