Quantum redactiones paginae "Tibur" differant

E Vicipaedia
Content deleted Content added
Grufo (disputatio | conlationes)
m Notas parenthesis unii
 
(4 intermediate revisions by 4 users not shown)
Linea 1: Linea 1:
{{Capsa urbis Vicidata}}
{{Municipium Italiae
[[Fasciculus:Villa d'Este 01.jpg|thumb|upright=0.8|[[Villa Estensis]].]]
|NomenLatinum= Tibur
'''Tibur'''<ref>[[Vergilius|Verg.]] ''[[Aeneis|Aen.]]'' 7.630; [[Horatius|Hor.]] ''[[Carmina (Horatius)|Carm.]]'' 2.6.5.</ref><ref name="Castiglioni">{{Castiglioni}}}</ref><ref name="graesse">{{Graesse}}}</ref> ({{pns|is|n|Tibur}}; [[Italiane]] ''Tivoli'') est [[oppidum]] et [[commune Italiae|commune]] [[Italia]]e, circiter 56&thinsp;710 incolarum, in [[Regio Italiae|regione]] [[Latium|Latio]] et in [[Urbs metropolitana Romae Capitis|Urbe metropolitana Romae Capitis]] situm. Incolae Tiburtini<ref name="graesse" /><ref name="Castiglioni" /> (etiam Tiburtes<ref name="graesse" /><ref name="Castiglioni" /> et Tiburni<ref name="Castiglioni" /> et Tiburtinenses<ref name="graesse" />) appellantur.
|NominaLatinaAlia=
|GenetivusNominis= Tiburis
|NomenItalianum=Tivoli
|NomenLinguaLoci=
|Insigne=Blason ville It OrnExt (ValAoste).svg
|Vexillum = Flag of Tivoli.svg
|SiglaRegionis=LAZ
|SiglaProvinciae=RM
|Imago = Villa d'Este 01.jpg
|InscriptioImaginis= [[Villa Estensis]]
|GradusLatitudinis=41
|MinutaLatitudinis=58
|SecundaLatitudinis=
|GradusLongitudinis=12
|MinutaLongitudinis=48
|SecundaLongitudinis=
|Altitudo=235
|Area=68.50
|NumerusIncolarum=56&thinsp;706
|DiesCensusIncolarum=2015
|SpissitudoIncolarum=776.57
|Vici=[[Balnea Tiburtina]], ''Campolimpido, Favale, Villaggio Adriano, Arci-empolitana, Bivio di San Polo, Quintiliolo, Collenocello''
|MunicipiaProxima=[[Burgus Sancti Gregorii]], [[Castrum Sancti Angeli (Urbs metropolitana Romae Capitis)|Castrum Sancti Angeli]], [[Castrum de Marcellinis]], [[Castrum Sancti Pauli in Jana]], [[Guidonia Castrum Monticellorum]], ''[[Roma]]'', [[Vicus Varronis]]
|NumerusCursualis=00019
|PraefixumTelephonicum=0774
|ISTAT=058104
|NumerusTributarius=L182
|NomenIncolarum=Tiburtini, Tiburtes, Tiburni, Tiburtinenses
|Patronus=[[Sanctus Laurentius]]
|DiesSollemnis=[[10 Augusti]]
|PaginaInterretialis=http://www.comune.tivoli.rm.it/
}}
'''Tibur'''<ref>[[Vergilius|Verg.]] ''[[Aeneis|Aen.]]'' 7.630; [[Horatius|Hor.]] ''[[Carmina (Horatius)|Carm.]]'' 2.6.5.</ref><ref name="Castiglioni">{{Castiglioni}}}</ref><ref name="graesse">{{Graesse}}}</ref> {{victio|Tibur|is|n}} ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''Tivoli'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 56&thinsp;710 incolarum, in [[Regio Italiae|regione]] [[Latium|Latio]] et in [[Urbs metropolitana Romae Capitis|Urbe metropolitana Romae Capitis]] situm. Incolae ''Tiburtini''<ref name="graesse" /><ref name="Castiglioni" /> (etiam: ''Tiburtes''<ref name="graesse" /><ref name="Castiglioni" /> vel ''Tiburni''<ref name="Castiglioni" /> et ''Tiburtinenses''<ref name="graesse" />) appellantur.


[[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] in [[Aeneis|Aeneide]] Tiburis "superbi" mentionem facit:
[[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] in [[Aeneis|Aeneide]] Tiburis "superbi" mentionem facit:
Linea 39: Linea 7:
''tela novant, Atina potens Tiburque superbum,''<br>
''tela novant, Atina potens Tiburque superbum,''<br>
''Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae.''|[[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] - [[Aeneis]], liber septimus}}
''Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae.''|[[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] - [[Aeneis]], liber septimus}}

== Insignia ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
Fasciculus:Welterbe.svg|Situs humanitatis patrimonium a [[UNESCO]] tributum
</gallery>


=== Sententia ===
=== Sententia ===
Linea 50: Linea 12:


== Geographia ==
== Geographia ==
[[Fasciculus:ViaTibur.jpg|thumb|left|Via quae ad Tibur ducit]]
[[Fasciculus:ViaTibur.jpg|thumb|upright=0.8|[[Via]] quae ad Tibur ducit.]]
Tibur [[mons Catillus|monte Catillo]] eminatum iacet in [[Apenninus|Apenninis]] [[mons|montibus]], qui sunt [[montes Tiburtini]] eo loco, quo aquae [[Anien]]is in planitiem Latii cadunt.
Tibur [[mons Catillus|monte Catillo]] eminatum iacet in [[Apenninus|Apenninis]] [[mons|montibus]], qui sunt [[montes Tiburtini]] eo loco, quo [[aqua]]e [[Anien]]is in planitiem Latii cadunt.


Tibur, quod a [[Roma]] duobus et triginta chiliometris distat, est terminus [[Via Tiburtina|viae Tiburtinae]] Roma provenientis. Haec via continuatur [[via Valeria]], quae adversum [[mare Hadriaticum]] ducit. Nostra aetate haec viae appellantur "strata statalis 5" (Italiane ''Strada statale 5 ´- Via Tiburtina Valeria'').
Tibur, quod a [[Roma]] duobus et triginta chiliometris distat, est terminus [[Via Tiburtina|viae Tiburtinae]] Roma provenientis. Haec via continuatur [[via Valeria]], quae adversum [[mare Hadriaticum]] ducit. Nostra aetate haec viae appellantur "strata statalis 5" (Italiane ''Strada statale 5 ´- Via Tiburtina Valeria'').
Linea 70: Linea 32:
== Historia ==
== Historia ==
=== Tempora antiqua ===
=== Tempora antiqua ===
Fama fert Tibur anno [[1215 a.C.n.]] conditum esse in eo monte, in quo postea acropolis oppidi erat et ubi nunc sunt templa [[templum Vestae|Vestae]] et [[templum Sibyllae|Sybillae]].<ref>[http://www.comune.tivoli.rm.it/storia_urbanistica_inglese Communis pagina interretialis]</ref>
Fama fert Tibur anno [[1215 a.C.n.]] conditum esse in eo monte, in quo postea acropolis oppidi erat et ubi nunc sunt templa [[templum Vestae|Vestae]] et [[templum Sibyllae|Sybillae]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150531001049/http://www.comune.tivoli.rm.it/storia_urbanistica_inglese Communis pagina interretialis]</ref>
Fuit [[colonia]] [[Alba Longa|Albae Longae]] urbis. Vetustissima, quae supersunt urbis antiquae, reliquia sunt partes moenium, quae [[saeculum 4 a.C.n.|saeculo IV a.C.n.]] aedificata putantur.
Fuit [[colonia]] [[Alba Longa|Albae Longae]] urbis. Vetustissima, quae supersunt urbis antiquae, reliquia sunt partes moenium, quae [[saeculum 4 a.C.n.|saeculo IV a.C.n.]] aedificata putantur.


Linea 79: Linea 41:


=== Medium aevum ===
=== Medium aevum ===
A [[Saeculum 9|saeculo IX]] Tibur erat oppidum sui iuris, ubi [[consul]]es electi regnabant. Anno [[1001]] [[Otto III]] imperator oppidum expugnavit, quod exinde [[papa]] regnabat. Annis [[1140]] et [[1141]] [[bellum Tiburtinum]] inter Romam et Tibur gestum est. Tiburtini victi coacti sunt, ut papam [[Innocentius II|Innocentium II]] dominum suum agnoscerent.
A [[Saeculum 9|saeculo nono]], Tibur erat oppidum sui iuris, ubi [[consul]]es electi regnabant. Anno [[1001]] [[Otto III]] imperator oppidum expugnavit, quod exinde [[papa]] regnabat. Annis [[1140]] et [[1141]] [[bellum Tiburtinum]] inter Romam et Tibur gestum est. Tiburtini victi coacti sunt, ut papam [[Innocentius II|Innocentium II]] dominum suum agnoscerent.


[[Saeculum 13|Saeculo XIII]] Tiburtini imprimis [[pars Gibellina|partem Gibellinam]] sequebantur. [[Saeculum 14|Saeculo quarto decimo]], in [[magnum schisma occidentale|magno schismate occidental]] Tiburtini sicut aliae regiones Italiae [[septentrio]]nalis partibus papae [[Urbanus VI|Urbani VI]] favebant contra [[papae Avenionenses|antipapam Avenionensem]] [[Clemens VII (antipapa)|Clementem VII]].
[[Saeculum 13|Saeculo tertio decimo]], Tiburtini imprimis [[pars Gibellina|partem Gibellinam]] sequebantur. [[Saeculum 14|Saeculo quarto decimo]], in [[magnum schisma occidentale|magno schismate occidental]] Tiburtini sicut aliae regiones Italiae [[septentrio]]nalis partibus papae [[Urbanus VI|Urbani VI]] favebant contra [[papae Avenionenses|antipapam Avenionensem]] [[Clemens VII (antipapa)|Clementem VII]].


[[Saeculum 15|Saeculo XV]] incipiente primum [[Ladislaus I rex Neapolitanus]], deinde [[miles conducticius]] [[Braccius Montonus]], qui [[status Pontificius|statum pontificium]] capere conabantur, ante oppidum repulsi sunt. Anno [[1447]] [[Alphonsus V (rex Aragoniae)|Alphonsus V rex Aragoniae]] ibi per annum habitabat.<ref name="TCI">{{ling|Italiane}} ''Italia da scoprire - Viaggio nei centri minori'', [[Consociatio Periegetica Italica]], éditions Touring, [[Mediolanum|Mediolani]], 1996, pp. 315-319.</ref>
[[Saeculum 15|Saeculo quinto decimo]] incipiente primum [[Ladislaus I rex Neapolitanus]], deinde [[miles conducticius]] [[Braccius Montonus]], qui [[status Pontificius|statum pontificium]] capere conabantur, ante oppidum repulsi sunt. Anno [[1447]], [[Alphonsus V (rex Aragoniae)|Alphonsus V rex Aragoniae]] ibi per annum habitabat.<ref name="TCI">{{ling|Italiane}} ''Italia da scoprire - Viaggio nei centri minori'', [[Consociatio Periegetica Italica]], éditions Touring, [[Mediolanum|Mediolani]], 1996, pp. 315-319.</ref>


=== Nova aetas ===
=== Nova aetas ===
[[Fasciculus:Hackert, Villa des Maecenas und Wasserfälle in Tivoli, 1783.jpg|thumb|left|[[Iacobus Philippus Hackert]] (''Jakob Philipp Hackert'') anno [[1783]] [[aquae cadentes|aquas cadentes]] Tiburtinas pinxit.]]
[[Fasciculus:Hackert, Villa des Maecenas und Wasserfälle in Tivoli, 1783.jpg|thumb|upright=0.8|[[Iacobus Philippus Hackert]] (''Jakob Philipp Hackert'') anno [[1783]] [[aquae cadentes|aquas cadentes]] Tiburtinas pinxit.]]
Anno [[1522]] [[Hadrianus VI|Hadrianus Papa VI]] omnem [[libertas|libertatem]] Tiburis tollit, et oppidum factum est pars status Pontificii.<ref name="TCI">{{ling|Italiane}} ''Italia da scoprire - Viaggio nei centri minori'', [[Consociatio Periegetica Italica]], éditions Touring, [[Mediolanum|Mediolani]], 1996, pp. 315-319.</ref> Primum anno [[1527]] [[familia Columnensis|Columnenses]], deinde [[1547]] [[miles|milites]] [[Ferdinandus Toletanus Dux Albanus|Ducis Albani]], qui [[bellum]] in papam [[Paulus III|Paulum III]] gerebat, civitatem spoliaverunt. Papa [[Paulus III]] sedem habebat Tibure [[aestas|aestate]] anni [[1539]]. Ibi excipit [[Ignatius de Loyola|Ignatium de Loyola]] et probavit [[3 Septembris]] anni [[1539]] eius "primam Societatis Jesu instituti summam", qua [[societas Iesu]]est condita.<ref>{{ling|Anglice}} [http://books.google.it/books?id=rfdcYtDsMFAC&pg=PA616&lpg=PA616&dq=Loyola+Tivoli+1539&source=bl&ots=q3VabpOJMw&sig=_dE0C1TeBHcZE138jcItRf8FBFs&hl=it&ei=oP78S5krhYSaA42RqaAI&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CCQQ6AEwAw#v=onepage&q=Tivoli&f=false ''St. Ignatius de Loyola and the Early Jesuits''] de Stewart Rose (Novi Eboraci: The Catholic Publication Society), 1891, pp. 263-264.</ref> Tibure anno [[1560]] [[Villa Estensis]] cura [[Hippolytus II Estensis|Hippolyti II]] ducis Estensis et cardinalis aedificata est.
Anno [[1522]] [[Hadrianus VI|Hadrianus Papa VI]] omnem [[libertas|libertatem]] Tiburis tollit, et oppidum factum est pars status Pontificii.<ref name="TCI">{{ling|Italiane}} ''Italia da scoprire - Viaggio nei centri minori'', [[Consociatio Periegetica Italica]], éditions Touring, [[Mediolanum|Mediolani]], 1996, pp. 315-319.</ref> Primum anno [[1527]] [[familia Columnensis|Columnenses]], deinde [[1547]] [[miles|milites]] [[Ferdinandus Toletanus Dux Albanus|Ducis Albani]], qui [[bellum]] in papam [[Paulus III|Paulum III]] gerebat, civitatem spoliaverunt. [[Paulus III|Paulus Papa III]] sedem Tibure [[aestas|aestate]] anni [[1539]] habebat. Ibi [[Ignatius de Loyola|Ignatium de Loyola]] excepit et die [[3 Septembris]] anni [[1539]] eius "primam Societatis Jesu instituti summam" probavit, qua [[Societas Iesu]]est condita.<ref>{{ling|Anglice}} [http://books.google.it/books?id=rfdcYtDsMFAC&pg=PA616&lpg=PA616&dq=Loyola+Tivoli+1539&source=bl&ots=q3VabpOJMw&sig=_dE0C1TeBHcZE138jcItRf8FBFs&hl=it&ei=oP78S5krhYSaA42RqaAI&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CCQQ6AEwAw#v=onepage&q=Tivoli&f=false ''St. Ignatius de Loyola and the Early Jesuits''] de Stewart Rose (Novi Eboraci: The Catholic Publication Society), 1891, pp. 263-264.</ref> Tibure anno [[1560]] [[Villa Estensis]] cura [[Hippolytus II Estensis|Hippolyti II]] ducis Estensis et cardinalis aedificata est.


Anno [[1835]] [[Gregorius XVI|Gregorius Papa XVI]] [[villa Gregoriana|villam Gregorianam]] condidit, quae est [[hortus]].
Anno [[1835]], [[Gregorius XVI|Gregorius Papa XVI]] [[villa Gregoriana|villam Gregorianam]] condidit, quae hodie est [[hortus]].
[[Fasciculus:B-25 over Tivoli.jpg|thumb|left|Anno [[1944]] aëroplanum [[CFA]] Tibur supervolat. In terra horreum Germanicum [[pyrobolus|pyrobolis]] ictum ardet.]]
[[Fasciculus:B-25 over Tivoli.jpg|thumb|upright=0.8|Anno [[1944]] [[aëroplanum]] [[Civitates Foederatae|Americanum]] Tibur supervolat. In terra [[horreum]] Germanicum [[pyrobolus|pyrobolis]] ictum ardet.]]


[[Bellum mundanum secundum|Bello mundano altero]], cum [[Germani]] in [[via Valeria]] [[septentrio]]nes versus se reciperent, Angli et Americani, ut [[ferrivia]]s et alia itinera a [[Roma]] ad [[mare Hadriaticum]] ducentes interrumperent, Tibur civitatem, quae ad viam Valeriam iacet, [[Aëroplanum|aëroplanis]] et telis severe aggressi sunt. Germani Tibur occupantes sanguinolento modo multos, qui hac in regione versabantur, partisanorum greges propulerunt, et, cum se reciperent, vias et pontes demoliti sunt.
[[Bellum mundanum secundum|Bello mundano altero]], cum [[Germani]] in [[via Valeria]] [[septentrio]]nes versus se reciperent, Angli et Americani, ut [[ferrivia]]s et alia itinera a [[Roma]] ad [[mare Hadriaticum]] ducentes interrumperent, Tibur civitatem, quae ad viam Valeriam iacet, [[Aëroplanum|aëroplanis]] et telis severe aggressi sunt. Germani Tibur occupantes sanguinolento modo multos, qui hac in regione versabantur, partisanorum greges propulerunt, et, cum se reciperent, vias et pontes demoliti sunt.
Linea 151: Linea 113:
== Pinacotheca ==
== Pinacotheca ==
<gallery>
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|[[Signum]] [[municipium Italiae|municipiorum Italiae]].
Fasciculus:Welterbe.svg|Situs humanitatis patrimonium a [[UNESCO]] tributum.
Imago:Map of comune of Tivoli (province of Rome, region Lazio, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Urbe metropolitana Romae Capitis
Imago:Map of comune of Tivoli (province of Rome, region Lazio, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Urbe metropolitana Romae Capitis
FAsciculus: TivoliVillaGregoriana-Cittadella.JPG |[[Villa Gregoriana]]
FAsciculus: TivoliVillaGregoriana-Cittadella.JPG |[[Villa Gregoriana]]
Fasciculus: RoccaPia.jpg |''Rocca Pia'' est castellum, quod [[Pius II]] papa ab anno [[1458]] usque ad annum [[1461]] aedificari curavit, ut dominatio papalis in Tiburtinos firmetur.
Fasciculus: RoccaPiaTivoli.jpg |''Rocca Pia'' est castellum, quod [[Pius II]] papa ab anno [[1458]] usque ad annum [[1461]] aedificari curavit, ut dominatio papalis in Tiburtinos firmetur.
Fasciculus: Tivoli1.jpg|Despectus in novam urbem e villa Hadriana
Fasciculus: Tivoli1.jpg|Despectus in novam urbem e villa Hadriana
Fasciculus: Canopus vanaf serapium.jpg |[[Villa Hadriana]]
Fasciculus: Canopus vanaf serapium.jpg |[[Villa Hadriana]]
Linea 159: Linea 123:


== Notae ==
== Notae ==
<references />
<div class="references-small"><references/></div>


[[Categoria:Tibur|!]]
[[Categoria:Tibur| ]]

Redactio novissime (die 23 Aprilis 2024, hora 14:28) facta

Wikidata Tibur
Res apud Vicidata repertae:
Tibur: insigne
Tibur: insigne
Civitas: Italia
Locus: 41°58′0″N 12°48′0″E
Numerus incolarum: 54 916
Zona horaria: UTC+1, UTC+2
Situs interretialis
Nomen officiale: Tivoli

Gestio

Procuratio superior: Urbs metropolitana Romae capitis

Coniunctiones urbium

Urbes gemellae: Focșani

Tabula aut despectus

Tibur: situs
Tibur: situs
Villa Estensis.

Tibur[1][2][3] (-is, n.; Italiane Tivoli) est oppidum et commune Italiae, circiter 56 710 incolarum, in regione Latio et in Urbe metropolitana Romae Capitis situm. Incolae Tiburtini[3][2] (etiam Tiburtes[3][2] et Tiburni[2] et Tiburtinenses[3]) appellantur.

Vergilius in Aeneide Tiburis "superbi" mentionem facit:

quinque adeo magnae positis incudibus urbes

tela novant, Atina potens Tiburque superbum,

Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae.
Vergilius - Aeneis, liber septimus

Sententia[recensere | fontem recensere]

Epitheton "Tibur superbum" nunc est sententia et pars insignis oppidi, quod in indice UNESCO Mundi Hereditatis perscribitur.

Geographia[recensere | fontem recensere]

Via quae ad Tibur ducit.

Tibur monte Catillo eminatum iacet in Apenninis montibus, qui sunt montes Tiburtini eo loco, quo aquae Anienis in planitiem Latii cadunt.

Tibur, quod a Roma duobus et triginta chiliometris distat, est terminus viae Tiburtinae Roma provenientis. Haec via continuatur via Valeria, quae adversum mare Hadriaticum ducit. Nostra aetate haec viae appellantur "strata statalis 5" (Italiane Strada statale 5 ´- Via Tiburtina Valeria).

Tibur cum Roma via ferraria regionali connectum est, quae incipiens a statione Thermarum Romae ad Aternum ducit.

Res oeconomicae[recensere | fontem recensere]

Numerus negotiationum hac in tabula per sectores oeconomicos redditur:[4]

Sector qui est
Agricultura
Sector qui est
Industria
Sector qui est
Aedificatio
Mercatura
et refectiones
Deversoria
et popinae
Commeatus, horrea,
communicatio
Servitia Ceterae Summa
135 529 781 1807 344 208 1012 297 5113

Historia[recensere | fontem recensere]

Tempora antiqua[recensere | fontem recensere]

Fama fert Tibur anno 1215 a.C.n. conditum esse in eo monte, in quo postea acropolis oppidi erat et ubi nunc sunt templa Vestae et Sybillae.[5] Fuit colonia Albae Longae urbis. Vetustissima, quae supersunt urbis antiquae, reliquia sunt partes moenium, quae saeculo IV a.C.n. aedificata putantur.

Tempora Romana[recensere | fontem recensere]

Anno 338 a.C.n. Romani civitatem ceperunt. Exinde civitas est foederata nascentis imperii Romani capitis. Anno 286 a.C.n. Marcus Valerius Maximus Potitus consul Romam et Tibur via consulari, quae appellatur Tiburtina connexit. Saeculo I a.C.n. Tibur per legem Iuliam municipium factum est[6]. Tum civitas Herculis templo nota erat et quia Tiburtinum lapidem producebat[7] e quo Augustus imperator Urbem marmoream e latericia fecit. Postea imperator Hadrianus praeclaram villam ibi ab anno 118 usque ad annum 134 aedificavit, cuius ruinae nunc viatores antiquitatis curiosos huc adliciunt. Hadriano autem mortuo villa dilabatur. Nonnullorum historicorum sententia imperator Aurelianus Zenobiam, postquam imperii orientalis usurpatricem devicerit, anno 273 ad Tibur in exilium misit.

Anno 547 in bello Gothico Belisarius oppidum munivit, sed postea milites Totilae urbem destruxerunt. Bello finito Tibur factum est ducatus Byzantinus. Postea pars factum est patrimonii Petri. Postquam Carolus Magnus Italiam expugnavit, comes pro imperatore Tibur regnavit.

Medium aevum[recensere | fontem recensere]

A saeculo nono, Tibur erat oppidum sui iuris, ubi consules electi regnabant. Anno 1001 Otto III imperator oppidum expugnavit, quod exinde papa regnabat. Annis 1140 et 1141 bellum Tiburtinum inter Romam et Tibur gestum est. Tiburtini victi coacti sunt, ut papam Innocentium II dominum suum agnoscerent.

Saeculo tertio decimo, Tiburtini imprimis partem Gibellinam sequebantur. Saeculo quarto decimo, in magno schismate occidental Tiburtini sicut aliae regiones Italiae septentrionalis partibus papae Urbani VI favebant contra antipapam Avenionensem Clementem VII.

Saeculo quinto decimo incipiente primum Ladislaus I rex Neapolitanus, deinde miles conducticius Braccius Montonus, qui statum pontificium capere conabantur, ante oppidum repulsi sunt. Anno 1447, Alphonsus V rex Aragoniae ibi per annum habitabat.[8]

Nova aetas[recensere | fontem recensere]

Iacobus Philippus Hackert (Jakob Philipp Hackert) anno 1783 aquas cadentes Tiburtinas pinxit.

Anno 1522 Hadrianus Papa VI omnem libertatem Tiburis tollit, et oppidum factum est pars status Pontificii.[8] Primum anno 1527 Columnenses, deinde 1547 milites Ducis Albani, qui bellum in papam Paulum III gerebat, civitatem spoliaverunt. Paulus Papa III sedem Tibure aestate anni 1539 habebat. Ibi Ignatium de Loyola excepit et die 3 Septembris anni 1539 eius "primam Societatis Jesu instituti summam" probavit, qua Societas Iesuest condita.[9] Tibure anno 1560 Villa Estensis cura Hippolyti II ducis Estensis et cardinalis aedificata est.

Anno 1835, Gregorius Papa XVI villam Gregorianam condidit, quae hodie est hortus.

Anno 1944 aëroplanum Americanum Tibur supervolat. In terra horreum Germanicum pyrobolis ictum ardet.

Bello mundano altero, cum Germani in via Valeria septentriones versus se reciperent, Angli et Americani, ut ferrivias et alia itinera a Roma ad mare Hadriaticum ducentes interrumperent, Tibur civitatem, quae ad viam Valeriam iacet, aëroplanis et telis severe aggressi sunt. Germani Tibur occupantes sanguinolento modo multos, qui hac in regione versabantur, partisanorum greges propulerunt, et, cum se reciperent, vias et pontes demoliti sunt.

Ecclesia Catholica Romana[recensere | fontem recensere]

Tibur est sedes episcopalis, quae Dioecesis Tiburtina appellatur. Sedes episcopalis Dioecesis Sedi Apostolicae immediate subiecta est.

Clari cives[recensere | fontem recensere]

Nati[recensere | fontem recensere]

Qui hic vixerunt[recensere | fontem recensere]

Aedificia egregia[recensere | fontem recensere]

Fractiones, vici et loci in municipio[recensere | fontem recensere]

Fractiones[recensere | fontem recensere]

Campolimpido, Favale, Villaggio Adriano, Arci-empolitana, Bivio di San Polo, Quintiliolo, Collenocello.

Municipia finitima[recensere | fontem recensere]

Nexus interni

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Vicimedia Communia plura habent quae ad Tiburem spectant.

Pinacotheca[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Verg. Aen. 7.630; Hor. Carm. 2.6.5.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Castiglioni, Aloisius; Mariotti, Scaevola. Vocabolario della lingua latina, latino-italiano, italiano-latino. Quarta editio a Petro Georgio Parroni curata (Taurini, 2007).}
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus (Dresdae: Schönfeld, 1861; 1909. Brunsvici, 1972, 3 voll.) 1 2 3}
  4. (Italiane) Lo scenario economico provinciale. Dati e analisi 2009 Camera di Commercio di Roma, p.298.
  5. Communis pagina interretialis
  6. Elisabeth Buchet, Tibur et Rome : l'intégration d'une cité latine, Divione, 2015.
  7. Strabo, Geographica V.3.11
  8. 8.0 8.1 (Italiane) Italia da scoprire - Viaggio nei centri minori, Consociatio Periegetica Italica, éditions Touring, Mediolani, 1996, pp. 315-319.
  9. (Anglice) St. Ignatius de Loyola and the Early Jesuits de Stewart Rose (Novi Eboraci: The Catholic Publication Society), 1891, pp. 263-264.