Zoroastrianismus

E Vicipaedia

Faravahar, signum religionis Zoroastreae.

Zoroastrianismus, vel Religio Zoroastrea, est religio et philosophia doctrinae vati Zoroastro ascriptae, de quo religio ipsa nominatur. Vox Zoroastrianismi in usu commune (hoc est, non historico) est eadem Mazdaismo, venerationi Ahurae Mazdae, quam Zoroaster supremam auctoritatem divinam evexit.

Zoroastrianismus est unicus in historia religionis propter suos nexus "formativas" cum religionibus Occidentalibus et Orientalibus.[1] "Veterrima ex religionibus evulgatis indicem opinionem habentibus," Zoroastrianismus "probabiliter homines movit, recta vel oblique, plus quam quaelibet alia fides."[2]

Index

[recensere] Artis vocabula

Vox Zoroastrianismi primum Anglice attestata est anno 1874 in libro Principles of Comparative Philology, ab Archibaldo Sayce scripto (vide etiam Sayce 1875). Prima mentio Zoroastri extans in scripturis Occidentalibus ad Thomas Browne (1605–1682) attribuitur, qui vatem breviter in libro Religione Medici (1643) commemoravit. Zoroastrianum religionis nomen est Mazdayasna, quae Mazda- coniungit cum verbo Avestano yasna 'veneratio, devotio'.

[recensere] Scripturae

Yasna 28.1, Ahunavaita Gatha (Bodleian MS J2)

Prima epitome sacrorum Zoroastrianismi operum est Avesta. Quamquam haec opera sunt veterrima, compendium hodiernum est reliquiae redactionis habitae per regnum Shapur II (309 a.C.n.–379 a.C.n.) accidisse; partes autem compendii amissae sunt, praecipue tempore casus Imperii Sassanidi anno 651, post quem Zoroastrianismus ab religione Islamica substitutus est. Veterrimum operis in lingua Avestana exemplum exstans anno 1288 scriptum est.

Antiquissima Avestae opera scripta sunt in vetere Avestano, aliquando Gathico appellato; multa autem opera ex inferiore aevo supersunt, plurima probabiliter ex aevo Achaemenido (648 a.C.n.–330 a.C.n.), et paucis iam inferioribus. Omnia autem habentur viva voce tradita fuisse antequam primum scripta sunt; in exemplis exstantibus, verba Avestana sunt in litteris din dabireh scripa, inventione aevi Sassanidi (226–651).

Opera Avestana usitate dividuntur in quinque categorias "topicales," sed hae categoriae haudquaquam sunt canonicae. Nonnulli eruditi ponunt has categorias in duos greges, unum liturgicum et alium generale. Categoriae sunt:

  • Yasna, primum compendium liturgicale, quae includit Gathas, habitas a Zoroastro ipso compositas.
  • Visparad, epitome supplementorum Yasnae.
  • Yasht, hymni ad divinitates.
  • Vendidad, descriptiones spirituum malorum et rationes eorum confusorum.
  • Opera breviora et compendia orationum: quinque venerationes (nyaishe), triginta dies (siroze, vide Calendarium Zoroastrianum), et benedictiones (afringan). Conliguntur alia horum fragmentorum in Parva Avesta (Khorda Avesta), epitoma orationum in usu quotidiano a laicis (non a sacerdotibus).

[recensere] Alia opera

Templum Yazd, templum Zoroastrianum.

Libri Avestani complentur a nonnullis naturae religosae vel semireligiosae operibus secundariis, quae, etsi non sacra, doctrinam Zoroastrianam valde moverunt. Alia ex his operibus locos adferunt quae habentur ex amissis Avestae partibus exstare.

Gravissimi ex his libris secundariis (quorum sunt ad sexaginta) sunt:

  • Actus Religionis (Dēnkard), Persico Medio
  • Creatio Primordialis (Bundahishn), Persico Medio
  • Spiritus Sapientiae (Mēnog-ī Khirad), Persico Medio
  • Liber Ardae Viraf (Arda Viraf Nāmag), Persico Medio
  • Centum Ostia vel Capitula (Sad Dar), Persico Moderno
  • Rivayat, libri a maioribus posteris traditi, Persico Medio et Moderno

Usus vocis Zend-Avesta pro Avesta, et usus Zend sicut nomen linguae vel scripti, sunt recentiores et communes errores. Vox Zend vel Zand 'commentarius, translatio', ad supplementaria in Persico Medio refert.

Sensu generale, omnes opera secundaria supra dicta in notione Zend includuntur, quoniam ea commentarios quoque de Avesta et religione saepe comprehendunt.

[recensere] Incluti Zoroastriani

Navjote, ritus Parsorum admissionis in religionem Zoroastrianam

Incluti Parsi ex India sunt Jamshedji Tata, "industrialista" et philanthropista; J. R. D. Tata, "industrialista" et civilis Indiae aviatione conditor; Pherozeshah Mehta, Dadabhai Naoroji and Bhikaiji Cama, agitatores publici; Zubin Mehta, conductor; Bejun Mehta, contratenor; Kaikhosru Shapurji Sorabji, compositor; Freddie Mercury (Farrokh Bulsara), musicus rock; Ray Panthaki, actor Britannicus et pellicularum productor; Homi J. Bhabha, scientiae nuclearis peritus; Homi K. Bhabha, philosophus; Sam Manekshaw, Field Marshal; Sooni Taraporevala, auctor et scriptor pellicularum Salaam Bombay et Mississippi Masala; Rohinton Mistry, scriptor; et Firdaus Kanga, scriptor.

Parsi notissimi pro philanthropia sunt Jamsetjee Jeejebhoy et Cowasji Jehangir Readymoney, qui pro eorum munificentia equites facti sunt. Familia industriales Tata, Godrej, et Wadia sunt Parsi. Noti socii communitatis ex Irania adventi sunt Ardeshir Irani, Bollywood director, et Ronnie Irani, criquetista.

Incluti Pakistaniae Parsi sunt Ardeshir Cowasjee, scriptor et editor diurni The Dawn, conditi constitutique a civitatis patre, Mohammed Ali Jinnah, cuius uxor fuit Parsia; Jamsheed Marker, legatus; et Bapsi Sidhwa, scriptor, et Byram Avari, ambo familiae Avari, quae in "service industry" agit.

Merwan Sherier Irani (1894–1969) quoque, religiosus dux Indus ab adsectatoribus Meher Baba appellatus, saepe suas fides Zoroastrianas commemoravit.

Incluti Zoroastriani Iraniani sunt Dr. Farhang Mehr, olim Iraniae primus minister legatus, professor emeritus Universitatis Bostoniensis, agitator pro libertate religiosa, et res biographiae Triumph Over Discrimination, ab Lylah M. Alphonse scriptae.

Ratan Vakil, qui Oracle Business Intelligence evolvit, est Zoroastrianus.

[recensere] Notae

  1. ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/658081/Zoroastrianism|title=Zoroastrianism, Britannica Online Encyclopedia (www.britannica.com), inventum 24 Decembris 2008.
  2. ↑ Mary Boyce, Iran Religion—Iran Travel Guide (1979), p. 1, http://www.iran-travel.org/iran-religion.html (www.iran-travel.org), inventum 24 Decembris 2008.

[recensere] Bibliographia

Receptum de "http://la.wikipedia.org/wiki/Zoroastrianismus"