Lingua Extremadurensis

Lingua Extremadurensis estremeñu
IPA:	[ ɛhthɾeˈmẽɲu ]
Taxinomia:	Linguae Indoeuropaeae  Linguae Romanicae   Linguae Romanicae occidentales    Linguae Ibero Romanicae   Linguae Romanicae occidentales    Complexus Asturo-Legionicus     Lingua Extremadurensis
Locutores:	circa 200 000
Sigla:	1 ext, 2 roa, 3
Status publicus
Officialis
Privata	Hispania (Extremadura et Salmantica)
Litterae:
Scriptura:	Abecedarium Latinum
Procuratio:
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae

Lingua Extremadurensis (ipse sermone: estremeñu aut ehtremeñu) est vel lingua romanica vel dialectus linguae Legionicae, quae locuta per Extremaduram atque partem Salmanticae provinciae. Huic lingua a familia Legionica provenienti propinquitas ad linguam Cantabram Asturicamque Mirandicamque est.

Hoc tempore, lingua paene exstincta, seniores tantum loquentes in Norba Caesarina Salmanticaque sunt. Iuniores dialecto Hispanico loqui praeferentes vel castuto vel Hispanice.

Alphabetum

Extrematurense alphabeto latino utitur. Litterae alphabeti sunt: a, b, c, ch, d, e, f, g, h, i, j, l, ll, m, n, ñ, o, p, qu, r, s, t, u, v, y, z

Duplices litterae adsunt: ch et ll et qu.

Quaeque littera unum phonema significat, praeter c, g, r, s. Aliquis locis v /v/ et non /b/, z /θ/ aut /d/ et non /ð/ atque s unum sonitum habet /s/, sine /z/. a = /a/, b = /b/, c = /k/ et /θ/, ch = /ʧ/, d = /d/, e = /e/, f = /f/, g = /g/ et /h/, h = /h/, i = /i/, j = /h/, l = /l/, m = /m/, n = /n/, ñ = /ɲ/, o = /o/, p = /p/, qu = /k/, r = /ɾ/ et /r/, s = /s/ et /z/, t = /t/, u = /u/, v = /b/, y = /ʑ/, z = /ð/.

Nota bene:

• Littera B: cum “p” inter vocales proveniret, [b] sonat, v. gr.: cabra “capra”, sobral “superare”, sabel “sapere”. Cum autem “b” proveniret, [β] sonat, v. gr.: hablal “fabulare”, abital “habitare”.
• Littera C: cum liquida vocalisque a o u [k] sonat, sicut latine v. gr.: craval “figere”, clissi “defectus”, casa “domus”, contal “numerare”, escuela “schola”. Contra cum e i [θ] semper sonat: cena “cena”, cien “centum”. Si cum r a o u [θ] sonat, scribenda ç: caçal “venari”, moçu “adollescens”, Caçris “Norba Caesarina”.
• Littera G: cum liquida vocalisque a o u [g] sonat, ut latine v. gr.: grória “gloria”, aglutinal (cultum verbum) “agglutinare”, gatu “cattus”, gordu “obesus”, gustu “gustus”. Cum autem ad e i adesset, [h] sonat: giernu “gener”, gelau “gelatus”, engiva “gingiva”.
• Littera S: [s] sonat in verbi initio et intra cum duplice s, v. gr.: santu “pius”, assentil “adsentire”, massa “masa”, assau “assus”. [z] sonat inter vocales, scripta simplice “s”: casa “domus”, mesa “mensa”, quesu “caseus”. Syllabam claudens adspirata est, imbecilla ergo h sonat: mestura “mixtus”, custión “quaestio”.
• Littera R: [r] sonat in verbi initio et intra cum duplice r et post l, v. gr.: rabu “cauda”, correr “currere”, palral “loqui”. Imbecilla [ɾ] sonat inter vocales: cara “vultum”.
• Littera Z: Extramaturense [ð] sonat, ut anglice this vel neo graeco δ, v. gr.: zorru “vulpes mas”, zagalinu “infans”.

Alia alphabeta

Extrematurensis alia alphabeta habet, quia lingua instituta non est. Dua alphabeta et ortographiae sunt, phonetica et modo hispanico.

• Phonetica: proposita a Pablo Gonzálvez González est. Is enim v g j x sumit, b pro b v et h pro g j h s utendo. Quamobrem Ehtremaúra por Estremaura “Extrematura”, ohuh pro ojus "oculi", bibil pro vivil “vivere”, dihtaura pro ditaura “dictatura”, ehcena pro escena “scaena”. Pablo scribit semper “d” pro “z” et “d”: dagal pro zagal “puer”, dorru pro zorru “vulpes mas”, durdu pro zurdu “scaevus”. Accentuatio aedem ut Hispanica.
• Modo hispanico. Ortographia qua multi scriptores utuntur. A Vicente Barrantes Moreno et Gabriel y Galán orta est. Qui scriptores quo modo lingua Extrematurensis scribenda nesciebant, ut Hispanica ortographia uterentur. Ii ergo scribunt: jacel pro hazel “facere”, jugticia pro justícia “iustitia”, desarrebujal pro desarrevrujal “extendere”, gedel pro heel “foetere”. Variantes huius ortographiae in Rafael García-Plata de Osma, Luis Chamizo, José María Vecino Martín, Juan José Camisón, Antonio Garrido Correas adsunt.

Grammatica

Phonologia

Vocales

Vocales longae aut breves extrematurense esse possunt.

• Breves: /a/, /e/, /i/, /o/, /u/
• Longae: /ɑː/, /ɛː/, /ɪː/, /ɔː/, /ʊː/

Longae accentum habere solent, quia provenientis a diphtonguis cum paribus vocalis contractrae sunt. v. gr.: barbú “cum multa barba”, tó “omnis”, lú “lutum”, amá “amata”, viví “vivite”, sé “sedes”.

Consonantes

Consonantes in lingua Extrematurense sunt:

• Occlusivae: /b/, /p/, /d/, /t/, /g/, /k/, /ʧ/.
• Fricativae: /f/, /θ/, /s/, /h/, /ð/, /z/.
• Nasales: /m/, /n/, /ɲ/.
• Laterales: /l/, /ʎ/.
• Vibrantes: /ɾ/, /r/.

Phonetica

Sonitus vocalici

Vocales in Extrematurense ut positionem in verbo habeat, ita pronuntationem. Quaeque vocalis multos sonitus habere possent. Vocalis “o” clausa brevisque in loba “lupa” [ˈloba] aut aperta brevisque in mostu “mustum” [ˈmɔ^ht^hu] aut aperta longa in mó [ˈmɔː] “modus” aut apertior longa in mós “modi” [ˈmʌː^h] aut indefinita apertura, ut vocante verbo Frasco! “Francisce”, esse possunt.

Sonitus consonantici

Lingua Extrematurensis multos colores gluttalibus habet, cum /h/ atque /s/.

Phonema /h/ habent:

• Verba cum f- initiale latina, sicut lingua Cantabra accedit (littera h), v. gr.: hierru < ferrum, haba < fabam, hunción < functionem, huenti < fontem.

• Verba cum antiqua j Legionica [ʤ] proveniente ab i aut x aut cul aut li aut le aut g latinis (litterae j, g), v. gr.: julgal < iudicare, abejita < apicula, mujel < mulierem, giernu < generem.

• Verba cum antique x legionica [ʃ] proveniente a x latina (littera j): dejal < laxare, enjambri < *examinem.

Verba cum s claudente syllabam ante consonantem adspirata est (littera s): estu “hoc” [ɛ^ht^hu], mas ligeru “ocius” [ˈmɑ^ɦ lɪˈɦɛɾu], ñascal “mandere” [ɲɑ^hˈk^hɑl].

Vide etiam

• Vicipaedia Extrematurensis

Notae

Linguae Romanicae